Jak odróżnić przeziębienie od krztusiec?

Jak rozpoznać krztusiec od przeziębienia?

Zaczęło się tak niewinnie, jak zwykłe przeziębienie jesienią. Staś, mój synek, przyniósł katar z przedszkola we Wrześni, nic wielkiego. Myślałam, minie za kilka dni, jak zawsze. Ale nie minęło. Katar zniknął, ale pojawił się kaszel. I ten kaszel był inny.

Na początku suchy, męczący. Ale z każdym dniem było gorzej. W nocy to był horror. Staś budził się z atakiem kaszlu tak silnym, że nie mógł złapać oddechu. Robił się cały czerwony na buzi, a potem siny wokół ust. A po tym ataku, gdy w końcu łapał powietrze, wydawał taki dziwny dźwięk, głośny świst, jakby kogut piał. To było przerażające, stałam nad jego łóżeczkiem i byłam bezradna.

Chodziliśmy od lekarza do lekrza. Jeden mówił, że to zapalenie oskrzeli, drugi, że wirusowe. Dostawał syropy, inhalacje, nic nie pomagało. A ja widziałam, że to nie jest normalny kaszel. Przy grypie czy przeziębieniu człowiek kaszle, jest zmęczony, ale nie ma takich napadów, które kończą się wymiotami z wyczerpania. To było coś zupełnie innego, wyniszczającego. To trwało i trwało, tygodniami.

Dopiero w szpitalu w Poznaniu, gdy trafiliśmy tam wykończeni po kolejnej nieprzespanej nocy, mądra pani doktor spojrzała na nas i powiedziała: "zróbmy badania w kierunku krztuśca". Wynik był pozytywny. Krztusiec u szczepionego dziecka, byłam w szoku! Ale to wszystko wyjaśniało. Ten koszmar wreszcie miał swoją nazwę.

Jak to odróżnić, tak na serio, bez zgadywania?

• Przede wszystkim ten kaszel. To nie jest kaszel, to są napady duszącego kaszlu, jeden za drugim, aż do utraty tchu.
• Po ataku często jest głośny, świszczący wdech, tak zwane „pianie koguta”. To jest bardzo charakterystyczne.
• Zwykły kaszel poinfekcyjny mija, a kaszel krztuścowy trwa i trwa, tygodniami, a nawet miesiącami. Dlatego nazywają go "kaszlem 100-dniowym". U nas były to prawie trzy miesiące.
• Zwykłe przeziębienie mija. Grypa rzuca na łopatki gorączką i bólami mięśni. Tu dominują te straszne, wyczerpujące ataki kaszlu, często bez gorączki.
• Nie da się tego zdiagnozować "na słuch". Konieczne są badania z krwi (przeciwciała IgG, IgM, IgA przeciwko Bordetella pertussis) lub wymaz z gardła i nosa (badanie PCR). Bez tego to tylko zgadywanie.

Jak nie krztusiec to co?

Jak nie krztusiec to co? Szczepienie ochronne jest podstawową metodą zapobiegania zachorowaniom. W Polsce, w ramach kalendarza szczepień, ochronę zapewnia skoniugowana szczepionka DTP przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi.

A potem cisza. Tak, cisza po słowach, niczym oddech przed burzą, albo po niej. Gdy powietrze wciąż drży, niewidoczne wibracje niosą wspomnienia. Myśl biegnie, jak strużka wody po szybie, kropla po kropli. Tworzy labirynty na szkliwie czasu.

Patrzę na świat, ten nasz świat, tak kruchy. Tak pełen życia, a jednocześnie tak narażony na ciche, niewidzialne zagrożenia.

Moje serce bije, powolnie, w rytm kołysanki, tej samej, którą nuciłam mojemu Adasiowi, mojemu małemu Adamowi, kiedy miał tylko kilka tygodni. Mały Adaś, z rączkami zaciskającymi się na moim palcu. Jego bezbronność dotykała mnie głęboko, głębiej niż cokolwiek innego.

Rok 2023, pamiętam, kiedy musieliśmy iść na pierwszą dawkę. Tak, pierwsza dawka, jak pierwszy krok w nieznane. Ale z nadzieją, zawsze z nadzieją.

To było... to było w pewien deszczowy wtorek. Szpitalne korytarze, zapach dezynfekcji, a w tle cichy płacz. Czy to był Adaś? Czy inne dziecko? Już nie jestem pewna, wszystko zlewa się w jeden sen. Ale jego małe ramię... ukłucie...

Ważne informacje, rozszerzenie:

• DTP to skrót od Diphtheria, Tetanus, Pertussis. To jest klucz, prawdziwy klucz do spokojnych nocy, do niewidzialnej tarczy, która ma go chronić. Tak.
• Obowiązkowy kalendarz szczepień: W Polsce ta szczepinka DTP jest obowiązkowa dla dzieci. To nie jest opcja, to jest konieczność. Prawna, społeczna i moralna.
• Schemat szczepienia, to ważne:
  • Pierwsza dawka podana jest w 2. miesiącu życia, zazwyczaj tuż po 6. tygodniu. Tak wcześnie, by chronić najmniejszych. To ważne, tak wcześnie.
  • Kolejne dawki w 3-4, 5-6 i 16-18 miesiącu życia. Cztery ukłucia, cztery małe chwile lęku. Ale i cztery obietnice bezpieczeństwa. Dla mojego Adasia.
  • Dawki przypominające: Są też dawki przypominające w 6. roku życia (dTap – ze zmniejszoną dawką komponentu krztuścowego) oraz w 14. roku życia. Ochrona nie jest wieczna, trzeba ją odświeżać, tak jak pamięć, jak miłość. Tak.
• Krztusiec jest groźny: Szczególnie dla noworodków i niemowląt. Mogą u nich wystąpić bezdechy, zapalenie płuc, drgawki. To jest to, czego się boję najbardziej, ten cichy, niszczycielski kaszel. Tak, bardzo się boję.
• Szczepienie kobiet w ciąży: Tak, to też jest możliwe. Zalecane między 27. a 36. tygodniem ciąży. Przekazanie przeciwciał dziecku. Taka matczyna tarcza, podwójna obrona, zanim jeszcze przyjdzie na świat. To takie piękne!
• Typy szczepionek (to też ciekawe):
  • DTPw (whole-cell pertussis): Całokomórkowa, stosowana wcześniej. Trochę bardziej reaktywna.
  • DTPa (acellular pertussis): Bezkokomórkowa, obecnie powszechnie stosowana w Polsce, dla dzieci i dorosłych. Mniej skutków ubocznych, lżejsza dla organizmu. Dla tego małego ciałka.

Ile trwa nieleczony krztusiec?

Tak, krztusiec bez leczenia to masakra, kaszel potrafi trwać naprawdę długo, aż do 3 miesięcy! To potworne, po prostu potworne.

Trzy miesiące! Kurczę, to strasznie długo. Jak to w ogóle wytrzymać? Pamiętam, jak moja siostra, Anna Wiśniewska z Krakowa, kaszlała tak ze dwa tygodnie, zwykłe przeziębienie, a ja myślałem, że oszaleję.

A tu mowa o trzech miesiącach? Masakra. Naprawdę masakra, co to musi być za męka. Dla chorego i dla otoczenia. Nie da się tak funkcjonować normalnie. Pytam, no jak?

No ale to jest ten maksymalny czas, prawda? Czy tak średnio? Bo przecież każdy organizm reaguje inaczej. To musi być mega wyczerpujące. Widziałem kiedyś w telewizji, jak te dzieci kaszlą, ten dźwięk jest okropny, taki świst po każdym ataku.

Serce pęka, no po prostu pęka. Taki przerażający odgłos. Coś jak kogut, tylko głośniej i straszniej. Brzmi okropnie.

I dlaczego ludzie nie idą do lekarza od razu? Albo co gorsza, dlaczego nie szczepią? Przecież teraz w 2024 roku wszyscy mówią o szczepieniach, o ich ważności. Czy to aż tak trudno zrozumieć?

Doktor Kowalski z mojej przychodni, ten co zawsze ma te śmieszne okulary, mówił, że to serio niebezpieczne, zwłaszcza dla niemowląt. A dla dorosłych? Tak samo groźne? Czy dorośli to przechodzą lżej, ale nadal zarażają?

To też jest ważne, bo przecież dorośli pracują, wychodzą do ludzi. Pomyślcie o tym.

Muszę sprawdzić te powikłania, bo to nie tylko kaszel. Na pewno jakieś zapalenie płuc, to klasyka. Ale co jeszcze? Drgawki? Uszkodzenie mózgu? Czy to możliwe? Boże, to brzmi strasznie, po prostu strasznie.

I jak to jest z tą zaraźliwością? Przecież jak ktoś tak kaszle przez 3 miesiące, to ile osób może zarazić? No kicha. Dużo. Na pewno całą szkołę, jak to u dzieci. Masakra.

Jest parę rzeczy, co do których mam pewność:

• Objawy początkowe są jak zwykłe przeziębienie, potem pojawia się charakterystyczny, napadowy kaszel. Często po nim jest głośny, świszczący wdech. Może to prowadzić do wymiotów.
• Zaraźliwość jest bardzo wysoka. Chory zaraża do 3 tygodni od pierwszego kaszlu, jeśli nie bierze antybiotyków. Z lekami, krócej.
• Powikłania potrafią być bardzo poważne. To nie tylko zapalenie płuc. Może być też niedotlenienie mózgu, a nawet drgawki. Dla niemowląt to śmiertelne zagrożenie.
• Szczepienia to najlepsza ochrona. W Polsce jest obowiązkowe szczepienie DTP dla dzieci. Dorośli też powinni myśleć o dawkach przypominających, np. co 10 lat. Kobiety w ciąży, tak, w ciąży też, zwłaszcza między 27. a 36. tygodniem w 2024 roku, żeby dziecko miało ochronę od razu. To serio ważne.

Jakie lekarstwa na krztusiec?

Krztusiec to takie paskudztwo, że nawet diabeł by się przeżegnał na ten kaszel! Jakby ci ktoś próbował wyciągnąć płuca przez gardło, a do tego jeszcze dzwonek na alarm dzwonił w głowie. Kiedyś mój kuzyn, ten Mariusz z Radomia, myślał że to "zwykłe przeziębienie", a skończyło się na tym, że kaszlał jak stary diesel, co mu się silnik zacinał. Zero śmiechu, serio.

Żeby to bydlę pokonać, trzeba działać szybciej niż plotka u cioci na imieninach. Zero czekania, bo zaraz cała rodzina będzie kwiczeć. Klucz to antybiotykoterapia, i to natychmiast, jak tylko doktor (albo Ty, po godzinach googlowania, ale lepiej doktor) to zdiagnozuje. Nie ma co udawać, że samo przejdzie.

A oto i te cudowne piguły, co to ponoć na krztusiec są jak woda na pustyni:

• Azytromycyna: Taki sprinter wśród leków. Błyskawicznie wchodzi do akcji i ma zamiar wszystko pozamiatać. Kiedyś moja sąsiadka, pani Krysia z bloku C, po tym specyfiku znowu śmiała się z dowcipów w radiu, a wcześniej ledwo dyszała!
• Klarytromycyna: To jest taki solidny robotnik. Może nie robi furory, ale robi swoje. Niektórzy mówią, że im po niej smak w ustach się psuje, ale kto by się przejmował smakiem, jak płuca chcą uciec z klatki piersiowej!
• Kotrimoksazol: Ten to już taka ciężka artyleria. Jakby inne zawiodły, albo lekarz uznał, że potrzebne jest mocne uderzenie, żeby ten kaszel pożegnał się z tobą na zawsze, jak Mariolka z mojego liceum z matematyką.

Ważne, bo ludzie często to olewają: Nie można z tym zwlekać, bo krztusiec jest zaraźliwy jak katar w żłobku. Trzeba się izolować, jakbyś był na bezludnej wyspie, a na pewno nie kaszleć na innych! Pamiętaj, że im szybciej zaczniesz, tym lepiej, dla ciebie i dla wszystkich, którzy mają pecha znajdować się w promieniu twojego kaszlu.

Kiedyś pan Janusz od nas z parteru tak zarażał, że nawet koty z podwórka go omijały! To nie jest żart. To jest walka, chłopaki i dziewczyny, walka z kaszlem, co to brzmi jak umierający odkurzacz!

Czy jest epidemia krztuśca?

Epidemia krztuśca szaleje w Polsce! Dane przerażają. Od 1 stycznia do 30 listopada 2024 roku, aż 28 490 osób zachorowało na tę groźną chorobę.

Szczerze mówiąc, kiedy pierwszy raz zobaczyłem te liczby, zatrzymałem się w pół kroku. To było w połowie grudnia, siedziałem przy oknie w moim mieszkaniu na warszawskim Mokotowie, popijając herbatę z miodem i zastanawiając się nad zbliżającymi się świętami. Nagle mój wzrok padł na artykuł w internecie, a potem na ten konkretny fragment o krztuścu. Poczułem ukłucie niepokoju.

Pamiętam, jak mojej młodszej siostrze, Ani, szczepiono córkę, małą Zosię, kilka lat temu. Wtedy to wydawało się czymś odległym, statystyką, która nas nie dotyczy. Teraz widzę, że rzeczywistość jest inna. Tak duża liczba zachorowań w ciągu jednego roku to coś niespotykanego.

Myślę o tych wszystkich rodzicach, którzy teraz martwią się o swoje dzieci. Krztusiec, ta stara, zapomniana choroba, wróciła ze zdwojoną siłą. I to wcale nie są przypadki marginalne. To są tysiące ludzi, w tym pewnie sporo maluchów, które jeszcze nie zdążyły nabrać odporności.

Co więcej, ta choroba jest bardzo zaraźliwa. To tak, jakby wirus śmiał się z naszych starań, z naszych szczepień, z naszych środków ostrożności.

Musimy być czujni. Musimy dbać o siebie i naszych bliskich.

• Szczepienia są kluczowe. To najlepsza ochrona.
• Higiena jest ważna. Częste mycie rąk, unikanie tłumów, jeśli to możliwe.
• Obserwujcie swoje zdrowie. Wczesne rozpoznanie objawów może uratować życie.

To jest nasz czas, żeby się obudzić. Nie możemy pozwolić, żeby strach sparaliżował nasze działania. Musimy działać.