Kto nie może być w Zarzadzie?

Zakaz pełnienia funkcji do 15 lat

Zrozumienie przepisów dotyczących tego kto nie może być w zarządzie pozwala uniknąć poważnych konsekwencji prawnych oraz błędów korporacyjnych.
Zapoznaj się z dokładnymi regulacjami prawnymi, aby w pełni chronić interesy spółki.

Kto nie może być w zarządzie spółki handlowej?

Z przepisów kodeksu spółek handlowych wynika, że nie każda osoba może objąć stanowisko w organach zarządzających lub nadzorczych spółki. Ograniczenia te mają na celu ochronę obrotu gospodarczego oraz wierzycieli przed osobami, które dopuściły się przestępstw o charakterze ekonomicznym lub finansowym. Sytuacja ta dotyczy w szczególności kto nie może być w zarządzie spółki z oo, spółki akcyjnej oraz innych podmiotów prawa handlowego.

Bezwzględne zakazy z art. 18 par. 2 k.s.h.

Zgodnie z art. 18 par. 2 kodeksu spółek handlowych, członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, likwidatorem albo prokurentem nie może być osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za konkretne przestępstwa.^[1] Przepis ten wymienia przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniężnemu i papierom wartościowym oraz za przestępstwa skarbowe.

Przestępstwa przeciwko mieniu: Obejmują m.in. kradzież, oszustwo czy przywłaszczenie. Przestępstwa gospodarcze: Dotyczą nadużyć w obrocie handlowym i korporacyjnym. Przestępstwa skarbowe: Obejmują poważne naruszenia przepisów podatkowych i celnych.

Czas trwania i mechanizm zatarcia skazania

Zakaz pełnienia funkcji menedżerskich nie trwa wiecznie, jednak jest ściśle powiązany z samym wyrokiem skazującym. Ustaje on z chwilą zatarcia skazania, które następuje z mocy prawa po upływie określonego czasu od wykonania kary, jej darowania lub przedawnienia jej wykonania.

Do momentu zatarcia wpisu w Krajowym Rejestrze Karnym (KRK) powołanie takiej osoby do zarządu jest bezwzględnie nieważne lub stanowi podstawę do odmowy wpisu przez sąd rejestrowy (KRS).

Sądowy środek karny jako dodatkowe ograniczenie

Poza ustawowym zakazem wynikającym bezpośrednio z samego faktu skazania za określone przestępstwa, sąd może w wyroku karnym orzec środek karny w postaci zakaz pełnienia funkcji członka zarządu. Taki zakaz może być orzeczony na okres od roku do 15 lat.^[2] Niezastosowanie się do tego orzeczenia wiąże się z surową odpowiedzialnością karną na podstawie kodeksu karnego.

W praktyce przedsiębiorcy często mylą te dwa pojęcia: ustawowy zakaz powiązany z samym skazaniem za przestępstwa gospodarcze oraz sądowy środek karny. Oba jednak skutecznie uniemożliwiają legalne piastowanie funkcji w spółkach kapitałowych.

Konsekwencje powołania osoby nieuprawnionej

Powołanie do zarządu osoby, która podlega wykluczeniu z mocy prawa, niesie za sobą poważne skutki prawne dla całego podmiotu gospodarczego. Krajowy Rejestr Sądowy ma obowiązek weryfikacji oświadczeń członków zarządu o niekaralności.

1. Sąd rejestrowy odmówi wpisania nowo powołanej osoby do KRS. 2. Uchwały podjęte z udziałem osoby nieuprawnionej mogą zostać uznane za wadliwe lub nieważne. 3. Członkowie zarządu działający bez umocowania ryzykują odpowiedzialnością własnym majątkiem za zobowiązania spółki.

W praktyce oznacza to, że skazanie a członek zarządu to kwestia ściśle powiązana, ponieważ samo powołanie przez zgromadzenie wspólników nie jest wystarczające, gdyż sąd rejestracyjny bardzo dokładnie weryfikuje przeszłość kryminalną kandydatów.
Jeśli dana osoba posiada niewymazany wpis w rejestrze za przestępstwa gospodarcze, wniosek o wpis do KRS zostanie niezwłocznie odrzucony.

Rodzaje zakazów pełnienia funkcji w zarządzie

Zakaz ustawowy (art. 18 par. 2 k.s.h.)

• Działa automatycznie, sąd w procesie karnym nie musi orzekać go odrębnie
• Obejmuje przestępstwa gospodarcze, skarbowe, przeciwko mieniu i wiarygodności dokumentów
• Trwa do momentu zatarcia skazania w rejestrze karnym
• Wynika bezpośrednio z mocy prawa po prawomocnym skazaniu za wybrane przestępstwa

Sądowy środek karny

• Wymaga wyraźnego orzeczenia przez sąd w sentencji wyroku
• Może dotyczyć każdego przestępstwa związanego z nadużyciem stanowiska
• Oznaczony czasowo przez sąd w wyroku (od roku do 15 lat)
• Orzekany przez sąd w wyroku karnym jako dodatkowa dolegliwość

Problem weryfikacji członka zarządu w KRS

Marek, przedsiębiorca z Warszawy, planował powołać wieloletniego znajomego na stanowisko wiceprezesa w swojej spółce z o.o. Znajomy ten miał w przeszłości wyrok za przestępstwo skarbowe sprzed kilku lat.

Wspólnicy podjęli uchwałę o powołaniu, jednak zapomnieli sprawdzić, czy nastąpiło oficjalne zatarcie skazania w Krajowym Rejestrze Karnym. Dokumenty poszły do sądu rejestrowego.

Sąd KRS wydał postanowienie o odmowie wpisu nowej osoby do rejestru, powołując się na przepisy kodeksu spółek handlowych dotyczące zakazu piastowania funkcji przez osoby skazane.

Spółka musiała natychmiast odwołać powołaną osobę i powtórzyć procedury, co opóźniło kluczowe decyzje biznesowe o ponad dwa miesiące i wygenerowało dodatkowe koszty obsługi prawnej.

Informacje zawarte w tym artykule mają charakter wyłącznie edukacyjny i informacyjny. Nie stanowią one porady prawnej w indywidualnej sprawie. W przypadku wątpliwości dotyczących statusu prawnego lub kwestii powołania członków organów spółki, zaleca się konsultację z wykwalifikowanym prawnikiem lub radcą prawnym.