Ile procent trzeba odjąć od wypłaty brutto?

Ile procent zabierane jest z pensji brutto?

Pensja brutto to taka trochę obietnica wielkiej przygody, a pensja netto to to, co zostaje w portfelu po spotkaniu z rzeczywistością. Ta różnica, często bolesna niczym poranne wstawanie w poniedziałek, to dzieło kilku dyskretnych, acz żarłocznych potrąceń. Państwo jest jak ten znajomy, który „tylko skubnie frytkę”, a zjada pół porcji.

Oto Twoi niewidzialni współlokatorzy, którzy co miesiąc pobierają czynsz z Twojej wypłaty:

• Składka emerytalna:9,76% Twojej pensji. To inwestycja w Twoją przyszłą, prawdopodobnie legendarną emeryturę, podczas której będziesz podróżować po świecie albo przynajmniej do pobliskiego marketu.
• Składka rentowa:1,5%. Taka polisa na wypadek, gdybyś w brawurowy sposób potknął się o dywan i musiał odpocząć od pracy na dłużej.
• Składka chorobowa:2,45%. Dzięki niej, gdy dopadnie Cię przeziębienie, możesz legalnie zostać w łóżku i nadrabiać seriale, otrzymując za to wynagrodzenie.
• Składka zdrowotna:9%. To bilet wstępu do fascynującego świata publicznej opieki zdrowotnej. Emocje gwarantowane.
• Zaliczka na podatek dochodowy (PIT): Zwykle 12% (do 120 000 zł rocznie) lub 32% (od nadwyżki). To tutaj Urząd Skarbowy mówi „sprawdzam” i zabiera swoją dolę na drogi, szkoły i inne atrakcje.

Pamiętaj, że Twój pracodawca też płacze, tylko po cichu w swoim gabinecie. On dokłada drugie tyle do składki emeytalnej (9,76%), większą część rentowej (6,5%), a do tego funduje Ci składkę wypadkową i wpłaty na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Całkowity koszt Twojego zatrudnienia jest więc dla niego znacznie wyższy niż Twoja pensja brutto. Taka mała, słodka tajemnica polskiego rynku pracy.

Ja, Janek, 34 lata z Wrocławia, co miesiąc patrzę na swój pasek i zastanawiam się, gdzie zniknęła reszta. To troche jak magiczna sztuczka, tylko mniej zabawna. A jest jeszcze PPK (Pracownicze Plany Kapitałowe), które też uszczknie swoje 2%, chyba że bohatersko z nich zrezygnujesz. No i ulga dla młodych do 26 roku zycia, oni mają fory i nie płacą podatku dochodowego. Zazdroszczę.

Ile trzeba odjąć od kwoty brutto, żeby wyszło netto?

Kwotę brutto pomniejsza się o daniny. Procentowa wartość zależy od rocznych przychodów. Oto przekrój:

• Do 120 000 zł: Podstawa mnożona przez 12%. Z odliczeniem 3600 zł.
• Powyżej 120 000 zł: Danina wynosi 10 800 zł. Plus 32% od nadwyżki ponad 120 000 zł.

Przykład:

• Anna Kowalska, zarobki 90 000 zł rocznie.
  • Obliczenie: 90 000 zł x 12% = 10 800 zł. Następnie 10 800 zł - 3600 zł = 7200 zł podatku.
• Jan Nowak, zarobki 150 000 zł rocznie.
  • Nadwyżka: 150 000 zł - 120 000 zł = 30 000 zł.
  • Podatek od nadwyżki: 30 000 zł x 32% = 9600 zł.
  • Całkowity podatek: 10 800 zł + 9600 zł = 20 400 zł.

Jakie składki potrąca się z wynagrodzenia brutto?

Z pensji brutto, drogi przyjacielu, odlatuje nam spora część, niczym gołąb na zimowiska. Ale nie martw się, to część tej wspaniałej gry zwanej życiem (i polskim systemem podatkowym).

Zanim jeszcze pomyślisz o tym, jak wydasz zarobione pieniądze, z Twojego portfela (albo konta, bo kto dziś nosi gotówkę?) wypada:

• 9,76% na fundusz, który ma zapewnić Ci spokojną starość. Nazwijmy to "Twoim rezerwowym funduszem na opowieści wnukom o tym, jak kiedyś pracowało się na komputerach".
• 1,5% na ubezpieczenie rentowe. To taki bufor, gdyby życie postanowiło przyczepić Ci niespodziewane "skrzydła", których nie zamawiałeś.
• 2,45% na ubezpieczenie chorobowe. Czyli Twój osobisty, państwowy parasol na deszczowe (lub gorączkowe) dni. Niczym wacik z lekarstwem od narzeczonej, tylko na większą skalę.
• 9% na ubezpieczenie zdrowotne. Bo zdrowie jest ważniejsze niż złoto... no, prawie. To inwestycja w to, byś mógł dalej cieszyć się tymi wszystkimi żartami, które tu przeczytałeś.

Dlaczego tak się dzieje?

Te potrącenia to nie fanaberia urzędników. To niczym składki na wspólne konto w dużej, rozległej rodzinie, jaką jest państwo. Każdy dorzuca swoje grosze, żeby potem, gdy przyjdzie potrzeba (na emeryturze, chorobie, czy po prostu chcąc mieć dostęp do lekarza), można było z tego skorzystać. To takie ubezpieczenie od życia i jego nieprzewidzianych zwrotów akcji. Kiedyś, gdy mieszkałem w Krakowie, moja ciotka Genowefa zawsze mówiła, że "każdy grosz z pensji to budulec przyszłości". Może miała rację.

Co jeszcze warto wiedzieć?

• Składki emerytalne i rentowe: To te, które decydują o Twojej przyszłej emeryturze. Im więcej wpłacisz, tym więcej dostaniesz... teoretycznie. Pamiętaj, że ZUS (Zakład Ubezpieczeń Społecznych) to nie bank, a raczej instytucja z własnym poczuciem humoru, czasem nieco spóźnionym.
• Składki na ubezpieczenie chorobowe: Uprawniają Cię do zasiłku chorobowego. Czyli gdy nie możesz pracować z powodu choroby, państwo też dorzuci Ci coś do garnka. To taki mały gest dobrej woli, żebyś nie musiał sprzedawać swojej kolekcji znaczków z czasów PRL-u.
• Składki na ubezpieczenie zdrowotne: Pozwalają Ci korzystać z publicznej służby zdrowia. Czyli gdy dopadnie Cię grypa stulecia, możesz liczyć na wizytę u lekarza. Czasem krótszą niż lista zakupów w Lidlu, ale zawsze coś.
• Ubezpieczenia społeczne: Podlegają kwocie maksymalnej. To znaczy, że pewne składki mają górny limit, powyżej którego już Cię nie obciążają. Tak, jakby system powiedział: "Dobra, wystarczy tego dobrego na dzisiaj!".
• Niektórzy mogą być zwolnieni: Na przykład osoby, które osiągnęły wiek emerytalny, ale nadal pracują, mogą nie płacić składki na ubezpieczenie chorobowe. To taki mały bonus za długowieczność.

Co wchodzi w skład pensji brutto?

Ależ jasne, że pamiętam tamten moment! To było we wrześniu, chyba z 5 lat temu, kiedy dostałem pierwszą wypłatę po rozpoczęciu pracy w tej małej firmie informatycznej w Krakowie, przy ulicy Karmelickiej. Słońce jeszcze świeciło, a ja, cały w emocjach, otworzyłem ten biały, cienki druczek. Moje serce waliło jak młotem.

Na tym druczku było napisane "wynagrodzenie brutto" i widziałem tam jakąś sporą kwotę, która wyglądała obiecująco. Ale zaraz pod nią, maleńkimi literkami, rozpoczynała się ta część, która zawsze mnie trochę dołowała. To właśnie z tej kwoty brutto wszystko było potrącane.

• Premie: Akurat w tym miesiącu dostałem niewielką premię za projekt.
• Dodatki: Był też dodatek za wysługę lat, chociaż niewielki, bo byłem tam nowy.
• Godziny nadliczbowe: Zdarzyło się kilka godzin nadliczbowych, które też się liczyły.
• Wynagrodzenie chorobowe: Na szczęście nie chorowałem, więc tego nie było.
• Ekwiwalent za urlop: Też nie dotyczyło, bo jeszcze nie miałem prawa do urlopu.

Najważniejsze, co się wtedy dla mnie wyjaśniło, to to, że wszystko, co dodatkowe – premie, nadgodziny, te wszystkie rzeczy, które się jakoś tam pojawiły na plus – też było obciążone tymi samymi składkami ZUS. Czyli im więcej zarobiłem ekstra, tym więcej "znikało" przez te potrącenia. To było trochę frustrujące, ale zrozumiałem też dlaczego. Pracodawca, mój szef, pan Andrzej, musiał to wszystko odprowadzić.

Dodatkowo, miałem wtedy nadzieję, że dzięki tym mniejszym, niż myślałem, kwotom netto, uda mi się szybciej odłożyć na wymarzony nowy laptop, bo ten stary już ledwo zipał. Wtedy jeszcze nie zdawałem sobie sprawy z wszystkich niuansów, ale ten pierwszy druczek z wypłatą był dla mnie prawdziwą lekcją życia w świecie finansów.

Pamiętam też rozmowę z moim kolegą, Janem Kowalskim, który pracował tam dłużej. Powiedział mi wtedy, że to wszystko jest skomplikowane, ale że kluczowe jest zrozumienie, skąd biorą się te potrącenia. Bo przecież to nie tylko ZUS, ale też podatek dochodowy. Wszystko to razem sprawia, że nasza pensja netto, ta, którą dostajemy na konto, jest zawsze niższa od tej, którą widzimy jako "brutto". To takie koło zamachowe, które napędza cały system ubezpieczeń społecznych i budżet państwa.

A co potem? Potem już tylko przywykłem do tego widoku, choć zawsze starałem się negocjować jak najlepsze warunki, żeby ta kwota brutto była jak najwyższa, bo to dawało mi większą pewność, że po wszystkich potrąceniach zostanie mi coś więcej. I tak, udało się kupić ten laptop po kilku kolejnych miesiącach!

Jakie składki odprowadza pracodawca od wynagrodzenia pracownika?

Siedzę tak i patrzę w ten ekran... znowu noc. Te wszystkie cyfry, koszty. To nigdy się nie kończy. Czasem to wszystko mnie przerasta. Anka, 34 lata, i wciąż czuję ten ciężar, jakby to było wczoraj. Odpowiedzialność za ludzi. I za te pieniądze.

Myślisz, że płacisz komuś pensję i to koniec. A potem przychodzi ZUS. Cała ta machina. To nie jest tak, że z pensji brutto pracownika wszystko jest pokryte. Nie. Pracodawca, ja, płaci jeszcze swoje. Swoją osobną część. To jest ten prawdziwy koszt.

Całkowity koszt zatrudnienia pracownika to jest jego pensja brutto i dodatkowo to wszystko, co ja muszę oddać państwu. To jest ta druga, niewidoczna pensja. Wszystko sumuje się w jedną, dużą kwotę.

Składki, które płacę ja, jako pracodawca, od każdej pensji:

• Ubezpieczenie emerytalne:9,76%
• Ubezpieczenie rentowe:6,5%
• Ubezpieczenie wypadkowe: tutaj to jest różnie... od 0,67% do 3,33%. Zależne od tego, co robisz.
• Fundusz Pracy:2,45%
• Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych:0,10%

I jeszcze zapomniałabym. Ten nowy wymysł. Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK). To też ja muszę dołożyć od siebie. Podstawowa wpłata pracodawcy to 1,5% wynagrodzenia brutto. Kolejny koszt, kolejna tabelka w Excelu. Czasem mam wrażenie, że te tabelki nigdy się nie skończą. Nigdy.

Jakie składki płaci pracownik i pracodawca?

Pracownik:

• Chorobowa: 2,45% – czyli to, co bierzesz, jak cię dopadnie jakiś paskudny wirus i potrzebujesz chwili dla siebie (albo twoje dziecko). Bez tego bylibyśmy jak ten gołąb, co próbował latać z jedną nogą – niby się coś tam rusza, ale daleko nie zajedzie.
• Zdrowotna: Aż 9%! To nasza wspólna tarcza przed tymi, co chcą nas zmasakrować chorobami. W sumie, za tę cenę można by oczekiwać, że dostaniemy lepszą kawę w poczekalniach, prawda? ????

Pracodawca:

• Ubezpieczenie wypadkowe: Od 0,67% do 3,33% – zależy, czy pracujesz w piekarni, czy może jako tester sprężyn. Ryzyko zawodowe jest w cenie!
• Fundusz Pracy: 2,45% – tak na wszelki wypadek, gdyby ktoś potrzebował lekkiego potknięcia zamienić w łagodniejsze lądowanie. Finansujemy przyszłe poszukiwania.
• Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych: 0,10% – ten cichy bohater, co zapewnia, że nawet jak firma postanowi zamknąć drzwi, to nie wszyscy wylądują na bruku z pustymi rękami. Sieć bezpieczeństwa, choć drobna.

Sumarycznie dla pracownika, jeśli chodzi o ten podstawowy zestaw składek (bez tych, które płaci tylko szef):

• 2,45% (chorobowe) + 9% (zdrowotne) = 11,45% Twoich ciężko zarobionych pieniędzy.
• No i dochodzi te 1,50% emerytalnej, którą widzisz na pasku wypłaty. To daje łącznie już 12,95%, a pracodawca dorzuca jeszcze swoją część do emerytury, żebyś w końcu nie skończył jako sprzedawca ciepłych bułek przed kościołem.
• Całość składek ZUS, gdybyśmy wszystko zliczyli, to jest ok. 30,34% kosztów wynagrodzenia, gdzie pracownik "czuje" na rękę ok. 13,71% (zależnie od podstawy i ulg). Robota jest droga, ale kto by się tym przejmował, gdy można mieć ubezpieczenie zdrowotne i jakoś tam planować przyszłość?

Dodatkowe informacje, żeby nie było nudno:

• Emerytura: To dopiero jest historia! Twoje 1,50% i dodatkowe 8,31% pracodawcy idzie do puli, z której potem będziesz próbował wyżyć na starość. To trochę jak gra w lotto, tylko że pewnie dostaniesz nagrodę pocieszenia.
• Składka rentowa: Kolejne 1,50% od ciebie i 6,50% od pracodawcy. Ta część zapewnia wsparcie, gdybyś przez wypadek czy chorobę stracił zdolność do pracy. Lepiej nie myśleć o tym za dużo, ale dobrze wiedzieć, że jest.
• Ogólne koszty zatrudnienia: Pamiętaj, że te składki to tylko wierzchołek góry lodowej. Do tego dochodzi podatek dochodowy (PIT), składki na Fundusz Emerytur Pomostowych (dla niektórych branż) i inne potencjalne koszty. Pracodawca często płaci za ciebie więcej, niż widzisz na własne oczy, więc następnym razem jak zobaczysz tę kwotę na umowie, pomyśl o tym, że to nie tylko twoja pensja.

Mała uwaga od serca (a raczej od algorytmu): Kwoty składkowe mogą się nieznacznie zmieniać co roku lub zależeć od specyfiki działalności firmy. Zawsze warto sprawdzić aktualne stawki w oficjalnych źródłach, bo świat finansów jest jak rzeka – ciągle płynie i czasami zmienia koryto. ????