Który hormon powoduje tycie?

który hormon powoduje tycie: Leptyna czy grelina?

Zaburzenia gospodarki hormonalnej wpływają bezpośrednio na kontrolę masy ciała oraz uczucie głodu i sytości. Zrozumienie mechanizmów działania poszczególnych substancji wydzielanych w organizmie pozwala skuteczniej kontrolować apetyt oraz unikać nagłych napadów objadania się w ciągu dnia, zwłaszcza gdy wiemy, który hormon powoduje tycie w naszym przypadku.

Hormonalne przyczyny tycia: sieć naczyń połączonych

To, który hormon powoduje tycie, zależy od kilku współpracujących substancji, ponieważ za przybieranie na wadze odpowiada cała grupa związków regulujących metabolizm i apetyt. Ludzkie ciało rzadko reaguje na pojedynczy impuls, dlatego proces odkładania tłuszczu niemal zawsze wynika z zachwiania równowagi między kilkoma kluczowymi przekaźnikami.

Początkowo myślałem, że wystarczy kontrolować jeden wybrany wskaźnik laboratoryjny, by kontrolować sylwetkę. Nic bardziej mylnego. Przekonałem się o tym na własnej skórze, gdy próby redukcji wagi opierałem wyłącznie na liczeniu kalorii, ignorując to, jak stres i brak regeneracji niszczą moje starania. Tycie ma naturę wieloaspektową. Przewlekłe podwyższenie poziomu jednych substancji stymuluje magazynowanie energii, podczas gdy niedobór innych drastycznie hamuje jej wydatkowanie. Aby zrozumieć ten mechanizm, trzeba przyjrzeć się głównym graczom tej metabolicznej układanki: insulinie, kortyzolowi oraz hormonom tarczycy.

Insulina i kortyzol a waga: duet magazynujący tłuszcz

Insulina blokuje spalanie tłuszczu i stymuluje jego odkładanie, zwłaszcza w komórkach tłuszczowych, poprzez aktywację procesów anabolicznych. Hormon ten jest wydzielany przez trzustkę w odpowiedzi na wzrost poziomu glukozy we krwi, działając jak klucz otwierający komórki na dopływ energii.

W stanie insulinoorporności komórki stają się głuche na sygnały insuliny. Trzustka produkuje jej wtedy znacznie więcej, co prowadzi do przewlekłej hiperinsulinemii. Wysoki poziom insuliny działa jak potężny hamulec na lipolizę, czyli proces rozpadu tkanki tłuszczowej. Gdy we krwi krąży za dużo tego hormonu, organizm fizycznie nie potrafi korzystać z własnych zapasów energetycznych. Sytuację pogarsza insulina i kortyzol a waga - hormon stresu produkowany przez nadnercza. W warunkach chronicznego napięcia psychicznego lub fizycznego stymuluje on apetyt na produkty wysokokaloryczne. Ponadto komórki tłuszczowe w rejonie jamy brzusznej mają wyższą gęstość receptorów dla kortyzolu, co bezpośrednio napędza otyłość brzuszną.

Błędne koło głodu i stresu

Połączenie działania insuliny i kortyzolu tworzy fizjologiczną pułapkę. Stres podnosi poziom kortyzolu, który zwiększa stężenie glukozy. W odpowiedzi trzustka wyrzuca kolejną dawkę insuliny. Efekt? Drastyczne wahania cukru i nagłe napady wilczego apetytu. Ale czy istnieje jakiś sposób, by nad tym zapanować? Odpowiedź kryje się w mechanizmach regulacji łaknienia, o których opowiem w sekcji poświęconej leptynie i grelinie.

Tycie a hormony tarczycy: dlaczego metabolizm zwalnia?

Niedobór hormonów tarczycy T3 i T4 drastycznie zwalnia tempo przemiany materii, utrudniając utrzymanie prawidłowej masy ciała nawet przy restrykcyjnej diecie. Gruczoł tarczowy pełni rolę głównego termostatu organizmu, dyktując prędkość, z jaką każda komórka spala kalorie.

Niedoczynność tarczycy lub autoimmunologiczne zapalenie typu Hashimoto sprawiają, że produkcja tyroksyny i trójjodotyroniny gwałtownie spada. W efekcie podstawowa przemiana materii potrafi obniżyć się w stosunku do normy u osób niepodejmujących leczenia. Organizm przechodzi w tryb oszczędzania energii. Mniej kalorii jest zamienianych na ciepło, a nadmiar jest natychmiast magazynowany. Pacjenci zmagający się z tym problemem często odczuwają chroniczne zimno, potężne zmęczenie i zauważają zatrzymywanie wody w organizmie, na co wpływ ma tycie a hormony tarczycy. Przywrócenie prawidłowego metabolizmu wymaga wyrównania poziomu hormonów za pomocą farmakoterapii, a nie drastycznego obcinania jedzenia.

Leptyna i grelina: hormonalni strażnicy Twojego apetytu

Leptyna wysyła do mózgu sygnał o sytości, podczas gdy grelina stymuluje ośrodek głodu w podwzgórzu. Prawidłowa współpraca tych dwóch hormonów decyduje o tym, kiedy odkładamy widelec, a kiedy szukamy przekąski.

W teorii im więcej mamy tkanki tłuszczowej, tym więcej leptyny produkujemy i tym mniejszy powinien być nasz apetyt. W otyłości dochodzi jednak do patologii zwanej leptynoopornością. Mózg przestaje reagować na wysokie stężenia tego hormonu i stale odbiera sygnał o rzekomym głodzie. Z kolei grelina, wydzielana głównie przez żołądek, rośnie gwałtownie przed posiłkiem i spada po jego zjedzeniu. Co ciekawe, chroniczny brak snu drastycznie zaburza tę relację. Powoduje on jednoczesny spadek poziomu leptyny oraz wyraźny wzrost greliny, zmuszając nas do podjadania w ciągu dnia.

Jakie hormony odpowiadają za przybieranie na wadze?

Wybór odpowiedniej strategii zależy od tego, które hormonalne przyczyny tycia zostały najbardziej zachwiane. Poniższe zestawienie pokazuje, jak poszczególne substancje modyfikują zachowania organizmu i gdzie najczęściej odkłada się tłuszcz.

Porównanie działania głównych hormonów wpływających na wagę

Każdy hormon oddziałuje na tkankę tłuszczową w inny sposób, wywołując charakterystyczne zmiany w sylwetce i samopoczuciu.

Insulina

Głównie dolna część brzucha (tzw. brzuch insulinowy) oraz biodra

Senność po posiłkach, silna ochota na słodycze, wahania energii

Blokuje rozkład tłuszczów (lipolizę), stymuluje magazynowanie glukozy w adipocytach

Kortyzol

Górna część brzucha, kark, twarz (sylwetka z twardym, napiętym brzuszkiem)

Problemy z zasypianiem, przewlekłe napięcie, drażliwość, stany lękowe

Zwiększa apetyt na comfort foods, nasila odkładanie tłuszczu trzewnego przy stresie

Hormony tarczycy (T3, T4)

Równomierne tycie na całym ciele, widoczne obrzęki wywołane zatrzymywaniem wody

Chroniczne uczucie zimna, zaparcia, sucha skóra, wypadanie włosów

Niedobór obniża podstawową przemianę materii o kilkadziesiąt procent, hamując spalanie

Droga Katarzyny do równowagi: walka z opornym brzuszkiem

Katarzyna, trzydziestopięcioletnia księgowa z Warszawy, od roku zmagała się z niewyjaśnionym przyrostem masy ciała w rejonie pasa. Mimo restrykcyjnego obcinania kalorii do poziomu tysiąca dwustu dziennie oraz intensywnych treningów cardio pięć razy w tygodniu, waga ani drgnęła, a obwód talii wręcz rósł.

W porywie frustracji Katarzyna postanowiła trenować jeszcze mocniej i ograniczyła węglowodany niemal do zera. Rezultat okazał się katastrofalny. Zamiast schudnąć, nabawiła się bezsenności, jej ręce drżały z wycieńczenia, a napady wilczego głodu na słodycze wieczorami niszczyły całe dzienne starania.

Przełom nastąpił po lekturze artykułów o wpływie stresu na metabolizm. Katarzyna zrozumiała, że katuje organizm, drastycznie podnosząc poziom kortyzolu i pogłębiając insulinooporność. Odstawiła mordercze treningi na rzecz spokojnych spacerów i jogi oraz wydłużyła sen do ośmiu godzin.

Po trzech miesiącach regeneracji i wprowadzeniu zbilansowanej diety o niskim ładunku glikemicznym, Katarzyna odzyskała energię. Jej ciało wreszcie odpuściło tryb obronny, a obwód pasa zmniejszył się o osiem centymetrów bez katorżniczych wyrzeczeń.

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie zastępuje profesjonalnej porady medycznej. Indywidualny stan zdrowia każdego pacjenta jest inny. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji dotyczących diagnostyki, leczenia, zmian w diecie lub suplementacji należy skonsultować się z lekarzem lub endokrynologiem. W przypadku niepokojących objawów metabolicznych lub nagłego przybierania na wadze należy niezwłocznie zgłosić się do specjalisty.