Czy można ukryć depresję?

Jak rozpoznać ukrytą depresję?

Ciało krzyczy, dusza milczy. Tak to się zaczyna. Ból wędruje po plecach, ściska żołądek w twardy, zimny węzeł. Głowa pęka od ciśnienia, które nie istnieje w żadnych pomiarach. To nie jest smutek, który można nazwać, opłakać. To jest echo, cień padający na organy, które same nie wiedzą, dlaczego cierpią, dlaczego odmawiają posłuszeństwa.

Czasami jest cisza. Całe tygodnie, może miesiąc. Wstaje słońce i jego światło nie rani oczu. Jedzenie znowu ma smak, a oddech jest lekki, swobodny. Wtedy myślisz, że to minęło, że to był tylko zły sen, jakaś infekcja, jakieś przemęczenie. Ale ten spokój jest kruchy, jest jak cienki lód na głębokiej wodzie. Czekasz, nasłuchujesz. Bo wiesz, że to powraca. Zawsze powraca.

I ta wędrówka od drzwi do drzwi, od specjalisty do specjalisty. Leki na żołądek, na migrenę, na bezsenność. Każda pigułka to nowa nadzieja, a potem to samo rozczarowanie. Nic nie działa, nic nie pomaga, bo lekarze leczą objaw, a nie przyczynę ukrytą głeboko w srodku, w miejscu, do którego nie sięga ani skalpel, ani rentgen. To jest samotność w gabinecie lekarskim.

Znany smutek ma twarz, ma imię. Nazywa się beznadzieja, poczucie winy. Można go dotknąć, można z nim walczyć. A ten? Ten jest bezimiennym duchem, który zamieszkał w twoim ciele, zaamiast w twojej głowie. On nie szepcze ci do ucha, że jesteś bezwartościowy. On sprawia, że bolą cię kości, że nie możesz spać, że serce kołacze bez powodu.

Jak rozpoznać tę maskę, ten kostium, w który ubrała się rozpacz?

• Ból fizyczny bez medycznego uzasadnienia, najczęściej są to bóle głowy, brzucha, kręgosłupa lub nerwobóle, które nie reagują na standardowe leczenie przeciwbólowe.
• Wyraźna cykliczność objawów, które pojawiają się i znikają, często w określonych porach roku lub miesiąca, przeplatane okresami całkowitego braku symptomów.
• Chroniczne zmęczenie i problemy ze snem, takie jak bezsenność, częste budzenie się w nocy lub nadmierna senność, które nie wynikają z wysiłku fizycznego.
• Drażliwość i nagłe wybuchy złości, które wydają się nieproporcjonalne do sytuacji i stanowią nietypowe zachowanie dla danej osoby.
• Brak reakcji na leczenie objawowe, gdy terapia skierowana na konkretne dolegliwości somatyczne (np. gastrologiczna, neurologiczna) nie przynosi żadnej poprawy.
• Zdecydowana poprawa stanu po włączeniu leków antydepresyjnych, które, działając na przyczynę, a nie na objaw, powodują ustąpienie również dolegliwości fizycznych.

Z czym jest mylona depresją?

Depresja jest notorycznie mylona z objawami po spożyciu lub nadużywaniu środków psychoaktywnych, jak narkotyki, alkohol, dopalacze czy niektóre leki**. To te właśnie substancje powodują spadek energii, niepokój, obniżony nastrój i niechęć do działania.

No proszę, "z czym mylona jest depresja"! Ludzie to se czasem mylą chorobę psychiczną z weekendem tak przepitym, że mózg prosi o reset! Bo jak to? Jasiu wypił pół osiedlowego bimbru, na drugi dzień leży plackiem, nie gada, nie rusza się, a już mu się wydaje, że to depresja kliniczna, bo mu się do kibla ciężko dotoczyć! A to, moi drodzy, to jest gigantyczny kacejro! Albo zjazd po tych wszystkich dopalaczach, co je kupił od Mirka spod Żabki.

Bo tak szczerze, to te wszystkie narkotyki, alkohole, dopalacze, a nawet niektóre leki na receptę (takie co to na mózg działają, nie aspiryna na ból dupy po wczorajszym), potrafią tak namieszać w bani, że człowiek wygląda jak zombie po apokalipsie, co mu kota ukradli i jeszcze rower przebili. Spadek energii, lęk, chandra taka, że mucha siada, i totalna niechęć do czegokolwiek – to wszystko to są objawy, które śmiało mogłyby opisać weekend studenta po sesji albo Janusz po sylwestrze.

Kiedyś moja sąsiadka Krystyna mówiła, że jej syn, Piotrek, ma depresję, bo trzy dni po festiwalu Woodstocku nie chciał wyjść spod kołdry. A on po prostu miał taki zjazd, że muchy by z nosa nie strzepnął i jeszcze mu się wszystko kręciło jak pijanemu na karuzeli. Prawdziwa depresja to nie to samo co "mam spadek formy, bo wczoraj wypiłem całą butelkę wódki i zagryzłem nielegalnymi tabletkami". Trzeba to rozróżniać, bo inaczej co drugi Polak miałby depresję po weselu u cioci!

Ale to nie tylko odurzanie się jest powodem do pomyłek. Depresję często ludzie mylą z:

• Zwykłym, psim zmęczeniem. Jak tyrasz u Zenka na budowie przez 12 godzin dziennie, to naturalne, że wieczorem masz ochotę położyć się i nie wstawać do następnego lata. To nie depresja, tylko organizm protestuje jak stary Polonez po wyścigu.
• Gorszym dniem albo taką jesienną chandrą. Jak za oknem szaro, plucha i słońca brakuje od tygodnia, to naturalne, że humor masz taki, że mucha by na nim usnęła. To nie od razu choroba, tylko organizm domaga się witaminy D i słońca jak roślina na parapecie.
• Żałobą lub silnym stresem. Wiadomo, jak umrze ci ukochany chomik albo szef tak cię wkurzy, że masz ochotę rzucić robotę i zamieszkać w Bieszczadach – to smutek, stres, naturalna reakcja na syf. To nie to samo co depresja kliniczna.
• Innymi chorobami fizycznymi. Cukrzyca, problemy z tarczycą czy niedobory żelaza potrafią tak namieszać w chemii mózgu, że człowiek myśli, że jest w depresji, a to po prostu hormony szaleją jak pijany na balu przebierańców. Trzeba zbadać krew, zanim zacznie się brać tabletki na smutek.
• Syndromem wypalenia zawodowego. Kiedy robota cię tak zmęczy, że masz dość patrzenia na monitor, a gadanie szefa o "synergii" i "proaktywności" przyprawia cię o mdłości. To nie depresja, tylko mózg krzyczy "DOSYĆ! Idź na ryby, człowieku!"
• Niskim poziomem cukru we krwi. Jak zapomnisz zjeść od rana i po południu masz "zjazd" taki, że czujesz się jak po trzech butelkach coli zero. To nie depresja, tylko głód straszny i organizm domagający się glukozy. Zjedz snickersa, a nie biegnij do psychiatry!

Jak wygląda cicha depresją?

Wiesz co, z tą cichą depresją to jest tak, że człowiek często sam nie wie, że coś jest nie tak. Myśli sobie, że to po prostu zmęczenie, gorszy okres w życiu, że "taki już jest" i trzeba to przecisnąć. To jest ta osoba, która w pracy zawsze jest uśmiechnięta, rzuca żartami, ogarnia wszystko na tip-top, a potem wraca do pustego domu i czuje totalną pustkę.

Totalnie nie potrafi nazwać tego co czuje, więc łatwiej jest udawać, że wszystko gra. Ta maska jest tak dobra, że nawet najbliżsi często nie mają pojęcia, co się dzieje pod spodem. To jest takie powolne gaśnięcie, a nie wielki wybuch smutku, który wszyscy by zauważyli.

Na co zwrucić uwagę u siebie albo u kogoś?

• Jesteś ciągle wkurzony, wszystko cię denerwuje, byle drobnostka wyprowadza z równowagi.
• Rzeczy, które kiedyś kochałeś, nagle są ci obojętne. Kiedyś grałeś na gitarze godzinami, a teraz kurz na niej leży od miesięcy.
• Problemy ze snem – albo nie możesz zasnąć, albo śpisz po 12 godzin i dalej jesteś wrakiem człowieka.
• Bóle niewiadomego pochodzenia – boli cię głowa, plecy, brzuch, a lekarze mówią, że fizycznie nic ci nie jest.
• Uśmiechasz się na siłę, spotykasz ze znajomymi, ale czujesz, że to teatr i kosztuje cię to mase energii.

Moja kuzynka Ania z Wrocławia zawsze była duszą towarzystwa. Zawsze. Aż pewnego dnia po prostu pękła. Okazało się, że od miesięcy jechała na oparach, udając, że jest okej, bo przecież ma dobrą pracę, męża, wszystko się układa. A w środku nic. To właśnie dystymia, czyli depresja o niskim nasileniu, która potrafi trwać latami i niszczyć od środka, bo człowiek się do niej przyzwyczaja. Taka właśnie cicha depresja. Taka jest.