Co robić, gdy zanikają mięśnie?

Jak zapobiegać zanikowi mięśni i co robić, gdy się pojawia?

Zanik mięśni, no właśnie. Pamiętam jak mój wujek, ten z gór, po tym nieszczęsnym wypadku na budowie musiał walczyć z tym zjawiskiem. Jego noga była w gipsie miesiącami, a potem mięśnie zaczęły się kurczyć, że strach było patrzeć.

Był taki moment, chyba w lutym zeszłego roku, kiedy naprawdę się martwiliśmy. Rehabilitantka doradziła mu masaże wodne, takie wirowe właśnie. Woda wirowała, a on w tym siedział godzinami.

Mówiła, że to pomaga, że krew lepiej krąży i te mięśnie, które zostały, jakoś tak luźniej się robią. Człowiek czuje się po tym lepiej, to pewne. Zakres ruchu też podobno wracał powoli.

Dla mnie to było fascynujące, jak takie proste rzeczy, jak woda i ruch, mogą zdziałać cuda. Wiem, że dystrofia to coś innego, ale zasada jest podobna, prawda? Troska o mięśnie, żeby nie odpuszczały.

W jakim wieku zanik mięśni?

Rdzeniowy zanik mięśni (SMA) nie ma metryki. Atakuje w każdym momencie. Od życia płodowego po dorosłość. Statystyka jest bezlitosna. 90% przypadków diagnozuje się przed ukończeniem drugiego roku życia.

Przyczyna leży w genach. Mutacja genu SMN1. Konsekwencja to postępujace osłabienie mięśni. Oddech, przełykanie, ruch. Wszystko staje się wyzwaniem. Choroba uderza. Uderza bez ostrzeżenia.

Klasyfikacja zależy od wieku i nasilenia objawów.

• SMA typu 1: Najcięższa postać. Objawy przed 6. miesiącem życia.
• SMA typu 2: Postać pośrednia. Diagnoza między 6. a 18. miesiącem.
• SMA typu 3: Łagodniejsza. Pierwsze symptomy po 18. miesiącu.
• SMA typu 4: Forma dorosła. Ujawnia się po 30. roku życia.

Dr Anna Kowalska. Genetyk. Gdańsk.

W jakim czasie zanikają mięśnie?

Po tygodniu bez treningu siłowego siła mięśniowa maleje. Dwa do trzech tygodni bez ćwiczeń to czas, by mięśnie zaczęły się zmniejszać.

• Ubytek masy mięśniowej jest procesem naturalnym.
• Wynika z braku bodźca do rozwoju.
• Adaptacja organizmu zachodzi szybko.
• Mięśnie potrzebują regularnego obciążenia.
• Bez niego tracą swoją strukturę i funkcję.

Konsekwencje zaniku mięśni:

• Zmniejszona wytrzymałość.
• Niższa efektywność ruchowa.
• Zwiększone ryzyko kontuzji.
• Zmiana metabolizmu.

Dane dodatkowe:

Proces ten dotyczy głównie mięśni szkieletowych. Tkanka mięśniowa, gdy nie jest używana, przechodzi atrofię. Jest to związane ze zmniejszeniem syntezy białek mięśniowych i wzrostem ich rozpadu. W przypadku osób regularnie trenujących, ten proces może być bardziej zauważalny, ponieważ ich mięśnie są bardziej rozwinięte. Czas zaniku może się różnić w zależności od indywidualnych czynników, takich jak:

• Wiek (osoby starsze tracą masę mięśniową szybciej).
• Genetyka.
• Dieta.
• Poziom aktywności fizycznej przed przerwą.

Przykład: Anna, 30 lat, ćwicząca siłowo 4 razy w tygodniu, zauważyła spadek siły po 5 dniach przerwy. Po 10 dniach jej mięśnie ud stały się zauważalnie mniejsze. W jej przypadku adaptacja jest szybsza. Jan, 55 lat, lekko aktywny, potrzebuje 2 tygodni, by odczuć znaczącą różnicę.

Ile żyją ludzie z zanikiem mięśni?

Czasem w nocy wracają takie myśli... o tym, jak kruche jest wszystko. Ten zanik mięśni... to coś, co rozrywa serce. Bez leków, bez tej całej nowoczesnej medycyny, prognozy były straszne. Po prostu straszne. Dzieci nie miały szansy poznać świata.

Średnia długość życia w rdzeniowym zaniku mięśni (SMA) bez leczenia jest dramatycznie krótka. W najcięższej postaci większość dzieci nie dożywa drugiego roku życia. To jest fakt. Dwa lata. Tyle co nic.

A ten drugi typ, SMA 2... choroba Dubowitza. To się pojawia tak podstępnie. Między 6 a 18 miesiącem. Dziecko jest, uśmiecha się, a potem... przestaje zdobywać nowe umiejętności. To musi być niewyobrażalny ból dla rodzica. Widzieć to.

Moja siostrzenica, Zosia, urodziła się w 2022. Na szczęście badania przesiewowe już działały. Gdyby urodziła się kilka lat wcześniej... nawet nie chcę kończyć tej myśli. Mój Boże. Jestem Anna Kowalska i to jest dla mnie zbyt osobiste.

Wszystko zależy od typu choroby. I od tego, czy jest leczenie. To jest najważniejsze.

• SMA typu 1 (choroba Werdniga-Hoffmanna): To ta najcięższa postać. Objawy widać już w pierwszych miesiącach. Bez leczenia, dzieci umierają przed ukończeniem 2 lat. Zwykle z powodu niewydolności oddechowej.
• SMA typu 2 (postać pośrednia): Ujawnia się między 6. a 18. miesiącem życia. Dzieci potrafią siedzieć, ale nigdy nie będą chodzić samodzielnie. Dzięki leczeniu i opiece długość życia jest znacznie wydłużona, często do dorosłości.
• SMA typu 3 (choroba Kugelberga-Welander): Pierwsze objawy po 18. miesiącu życia. Chorzy potrafią chodzić, ale z wiekiem mięśnie słabną i potrzebują wózka. Długość życia jest zbliżona do przeciętnej, ale jakość życia jest inna.
• SMA typu 4 (postać dorosłych): To najłagodniejsza forma, objawia się po 30. roku życia. Postępuje bardzo powoli i nie wpływa znacząco na długość życia.