Jak długo trwa grzechotka śmierci?

Jak brzmi ostatni oddech?

Ostatni oddech, zwany także "oddechem śmierci", często brzmi jak bulgotanie lub chrapliwe dźwięki. Powstaje to na skutek gromadzenia się płynów w drogach oddechowych, których osłabiony organizm nie jest już w stanie efektywnie usunąć.

• Sekrety w drogach oddechowych.
• Osłabienie siły mięśni oddechowych.

Zastanawiam się czasami, czy w tych ostatnich dźwiękach nie kryje się echo całego życia, czy jedynie mechaniczna awaria ciała. Pewnie nigdy się tego nie dowiemy.

Co ciekawe, podobne zjawisko, choć w zupełnie innym kontekście, można zaobserwować u płetwonurków schodzących na ekstremalne głębokości. Tam, pod wpływem ogromnego ciśnienia, gazy oddechowe zachowują się w zaskakujący sposób. Zupełnie jakby życie i śmierć, nurkowanie w głębinach i umieranie na lądzie, miały ze sobą coś wspólnego. A może to tylko moje filozoficzne skrzywienie po lekturze "Głębi" Petera Benchleya.

Jakie są etapy umierania?

• Życie zredukowane: Ach, jakże blisko... Pamiętam, jak babcia, Zofia, traciła siły. Jakby gasnąca świeca, w jej oczach widziałam echo minionych lat. Jak ten wiatr szalejący na polach, które tak kochała...

• Życie minimalne: Czas płynął wolniej, jakby rozciągnięty w nieskończoność. Zofia była coraz słabsza, a każdy oddech stawał się dźwiękiem odległym. Jak szum morza, który słyszałam jako dziecko, tak jak ona opowiadała. Minimalnie, minimalnie...

• Śmierć pozorna: A potem, cisza. Przerażająca cisza. Jakby cały świat wstrzymał oddech. Czy to już koniec?Czy to tylko sen? Pamiętam, jak lekarz, pan Kowalski, mówił coś o odruchach, o minimalnej aktywności mózgu. Oszukiwało nas, oszukiwało...

• Śmierć kliniczna: I wreszcie... koniec. Brak oddechu, brak bicia serca. Ciemność. Absolutna, nieprzenikniona ciemność. Jak noc nad jeziorem, które odwiedzaliśmy z dziadkiem, Janem. Tak, to śmierć. Nieodwracalna.

Jak długo trwa okres terminalny?

Okres terminalny: tygodnie, miesiące. Koniec leczenia przyczynowego.

Cel? Łagodzenie bólu. Poprawa funkcjonowania. To moralny imperatyw.

Pamiętaj. Liczy się komfort.

• Faza terminalna nie zawsze jest jednoznaczna. Zależy od nowotworu, stanu pacjenta.

• Decyzje o leczeniu podejmuje lekarz. Zawsze z pacjentem i rodziną.

• Opieka paliatywna to klucz. Dostępna jest pomoc psychologiczna. Wsparcie duchowe.

Jakie są 7 faz umierania?

• Etap 7 - Pogodzenie się ze śmiercią...

  Wiesz, tak późno jest... Myślę o babci Zosi. Pamiętam, jak odchodziła. To było w sierpniu tego roku. Dziwne, bo niby wiedziałam, że to się zbliża, ale i tak zaskoczyło.

  Widziałam to uspokojenie, wiesz, to wyciszenie. Siedziała w fotelu, już prawie nie mówiła. Tylko patrzyła na ogród. Jakby tam szukała odpowiedzi, czy czegoś. I pamiętam, jak prosiła, żebym jej opowiedziała o moich planach na przyszłość. Tak jakby chciała wiedzieć, że życie będzie toczyło się dalej beze mnie, Beze niej...

  Chciała, żebym jej obiecała, że pojadę do Italii. Zawsze marzyła o Wenecji. Obiecałam. W końcu trzeba...

• Pragnienie śmierci.

  ... jako zakończenie cierpień... Straszne to jest. Ale rozumiem. Czasami po prostu trzeba, żeby się skończyło. Nie wiem, czy potrafiłabym tak... chyba nie.

• Podsumowywanie życia...

  Babcia ciągle opowiadała o wojnie. O tym, jak uciekali z Warszawy. O tym, jak poznała dziadka na potańcówce. W kółko to samo. Ale wiesz, chyba potrzebowała to wyrzucić z siebie. Upewnić się, że ktoś o tym pamięta. I wyrażanie życzeń... Prosiła, żebym zaopiekowała się kotem. I żeby nie wyrzucać jej starych koronek. Bo kiedyś "się przydadzą". No i wiesz, to wszystko takie... normalne. A jednocześnie tak bardzo nie.

  Chciała, żebym rozsypała jej prochy nad morzem, tam gdzie pierwszy raz się pocałowała.