Co nie podlega zwrotowi: zadatek czy zaliczka?

Co nie podlega zwrotowi zadatek czy zaliczka: Wina przy umowie

Wiedza o tym, co nie podlega zwrotowi zadatek czy zaliczka, chroni przed utratą wpłaconych pieniędzy przy podpisywaniu umów przedwstępnych, najmu czy usług. Pojedyncze słowa w dokumentach zmieniają całą sytuację prawną stron transakcji. Sprawdź dokładne zasady odpowiedzialności i zabezpiecz swoje finanse przed podpisaniem dokumentów.

Co nie podlega zwrotowi: zadatek czy zaliczka?

Pojedyncze słowa w umowach potrafią zmienić całą sytuację prawną, a mylenie zaliczki z zadatkiem to jeden z najczęstszych błędów przy podpisywaniu umów przedwstępnych, najmu czy usług. Zaliczka co do zasady podlega zwrotowi, jeśli umowa nie dojdzie do skutku, podczas gdy zadatek można zatrzymać w ściśle określonych sytuacjach.^[1] Poznaj kluczowe kwestie, jakimi są zadatek a zaliczka różnice, gdyż to one decydują o tym, kto i w jakich okolicznościach traci wpłacone pieniądze.

Zasady prawne dotyczące zadatku w świetle Kodeksu Cywilnego

Zadatek jest uregulowany w przepisach Kodeksu Cywilnego i służy jako silne zabezpieczenie wykonania umowy.^[2] Wpłacona kwota ma zmobilizować obie strony do dotrzymania słowa. Jeśli umowa zostaje wykonana prawidłowo, zadatek jest wliczany na poczet ceny lub podlega zwrotowi. Sytuacja zmienia się diametralnie w momencie, gdy dochodzi do problemów z realizacją zobowiązania.

Kiedy zadatek przepada, a kiedy wraca w podwójnej wysokości?

Mechanizm zadatku opiera się na prostych regułach winy i odpowiedzialności za niewykonanie umowy. Jeśli z winy kupującego lub zamawiającego dochodzi do zerwania transakcji, wpłacający traci swoje pieniądze - zadatek przepada na rzecz drugiej strony. Z kolei gdy to sprzedający lub wykonawca wycofa się z umowy albo ponosi odpowiedzialność za jej brak realizacji, muszą zostać spełnione zwrot zadatku w podwójnej wysokości warunki.^[4] Nawiasem mówiąc, mało kto zdaje sobie sprawę, że przy braku winy którejkolwiek ze stron lub przy obopólnej zgodody na rozwiązanie umowy, zadatek po prostu wraca w nominalnej kwocie.

Czym różni się zaliczka od zadatku przy zawieraniu umów?

Zaliczka nie posiada tak rygorystycznych ram prawnych w Kodeksie Cywilnym jak zadatek, choć funkcjonuje w obrocie gospodarczym na zasadzie powszechnej praktyki. Stanowiąc jedynie częściową zapłatę na poczet przyszłych świadczeń, nie zabezpiecza umowy w sposób rygorystyczny. Oznacza to, że niezależnie od tego, z jakiego powodu umowa nie doszła do skutku, czy zaliczka podlega zwrotowi w pełnej wysokości osobie, która ją wpłaciła.

Brak winy stron a zwrot wpłaconych środków

Przepisy i praktyka sądowa wskazują, że w sytuacjach niezależnych od nikogo - na przykład przy odmowie udzielenia kredytu hipotecznego przez bank z przyczyn zewnętrznych - zadatek również powinien być zwrócony w kwocie nominalnej, ponieważ żadna ze stron nie ponosi winy za niewykonanie umowy. Praktyka rynkowa pokazuje jednak, że warto dokładnie wiedzieć, kiedy zadatek przepada a kiedy jest zwracany, ponieważ sporów na tym tle nie brakuje, a sprzedający często próbują zatrzymać środki, powołując się na własne straty w procesie poszukiwania innego kontrahenta.

Co lepiej wpłacić: zadatek czy zaliczkę?

Wybór między tymi dwiema formami zależy od Twojej pozycji w transakcji oraz stopnia pewności co do jej sfinalizowania. Jeśli jesteś sprzedającym lub wykonawcą, zadatek daje Ci silną ochronę przed kaprysami klienta, który nagle rezygnuje. Jeśli jesteś kupującym, zaliczka jest znacznie bezpieczniejsza, ponieważ minimalizuje ryzyko utraty pieniędzy w razie losowych komplikacji życiowych czy problemów finansowych.

Porównanie zadatku i zaliczki w umowach cywilnoprawnych

Zadatek

• Uregulowany wprost w Kodeksie Cywilnym (art. 394 KC).

• Bardzo silna - skutecznie dyscyplinuje obie strony umowy.

• Podlega zwrotowi w kwocie nominalnej, gdy umowa nie dojdzie do skutku z przyczyn niezależnych od nikogo.

• Przepada dla wpłacającego, jeśli winę ponosi on; wraca w podwójnej wysokości od przyjmującego, jeśli winny jest on.

Zaliczka

• Brak odrębnej regulacji ustawowej, opiera się na ogólnych przepisach o nienależnym świadczeniu.

• Słaba - stanowi jedynie wstępną część zapłaty za towar lub usługę.

• Wymaga bezwzględnego zwrotu na rzecz wpłacającego bez potrąceń o charakterze kar umownych.

• Zawsze podlega zwrotowi w pełnej kwocie nominalnej, niezależnie od przyczyny niewykonania umowy.

Umowa zakupu mieszkania na rynku wtórnym w Warszawie

Pan Tomasz podpisał umowę przedwstępną zakupu mieszkania w Warszawie i wpłacił 20 tysięcy złotych, które w umowie błędnie nazwano zaliczką zamiast zadatkiem.

Na dwa tygodnie przed aktem notarialnym sprzedający znalazł innego nabywcę, który zaoferował wyższą cenę, i po prostu oświadczył, że wycofuje się z transakcji.

Pan Tomasz żądał zwrotu pieniędzy w podwójnej wysokości, powołując się na potoczne rozumienie zadatku, jednak prawnik szybko wyprowadził go z błędu.

Ponieważ w dokumencie widniało słowo zaliczka, odzyskał jedynie wpłacone 20 tysięcy złotych bez żadnej dodatkowej rekompensaty, co boleśnie uświadomiło mu wagę precyzyjnego słownictwa.