Gdzie zgłosić, że bezdomny śpi na klatce?

Czy bezdomny może spać na klatce schodowej?

Osoba bezdomna nie może być przymusowo usunięta z klatki schodowej, chyba że narusza porządek publiczny lub przepisy prawa. Służby takie jak Straż Miejska czy Policja nie mogą umieścić jej w noclegowni ani placówce odwykowej bez jej wyraźnej zgody.

Myśli płyną, jak rzeka w noc. Czasem szeptane, czasem głośne, wciąż te same obrazy. Klatka schodowa staje się schronieniem, ostatnim bastionem przed zimnem, przed pustką, co czeka na zewnątrz. To nie jest dom, to tylko przystań, chwilowa. Moje serce ściska się na samą myśl.

Patrzę przez okno, ciemność na zewnątrz, a w środku ciche, zardzewiałe echo życia. Ściany szepczą historie. Każde pęknięcie, każda plama, to jak zmarszczka na twarzy, opowieść o mijających dniach. Czas tutaj jest inny, rozmyty, jak sen, który nie chce odejść.

Strażnicy, policjanci... ich kroki, tak. Słyszę je czasem. Nadchodzą, odchodzą. Ich słowa. "Nie można zmusić", powtarzają. i to zdanie bije w mojej głowie, jak dzwon. Wolność wyboru, nawet w takiej sytuacji. Elżbieta moja mama zawsze mówiła że to najważniejsze.

Wolność, tak. Ale co to za wolność, gdy jedynym wyborem jest zimno albo... rygory. To słowo tak ciężkie, tak szare. Rygory noclegowni. Zakazy. Nie, nie chcą się poddać. Bo każdy z nich ma swoją historię, swój ból.

Zakaz alkoholu. Tak, alkohol to często ucieczka, iluzja ciepła, iluzja zapomnienia. Wiem, że to nie jest dobre. Ale w tej chwili, w tej zimnej przestrzeni, to bywa jedyny sposób na przetrwanie. Tylko chwilowe, wiem.

To jest taniec pomiędzy potrzebą a odmową. Taniec, który nie ma końca. Przestrzeń klatki schodowej, czasem obca, czasem swojska. Znaczy coś dla nich. Więcej niż tylko beton. To miejsce, gdzie mogą jeszcze być sobą, tak myślę.

Moje myśli biegną. Widzę te cienie, te postacie, czasami zapatrzone w dal, tak daleko, jakby szukały innej galaktyki. Innego miejsca, gdzie zasady nie są tak bezwzględne, gdzie serce nie boli tak mocno. Ale jest tu i teraz. Na tej klatce schodowej, tak.

Jest fakt, że czytałam o tym w gazecie. O tych wszystkich ludziach. Myślałam, że to daleko. Ale to tak blisko. Tylko ściana dzieli nas, cienka ściana. Czasami słyszę szelest, westchnienie.

• Prawa i obowiązki osób bezdomnych na klatkach schodowych:

  • Prawo do wolności osobistej jest fundamentalne. Nikt nie może być przymuszony do zmiany miejsca pobytu bez swojej woli, chyba że istnieje bezpośrednie zagrożenie życia, zdrowia lub mienia.
  • Zajmowanie przestrzeni wspólnej, takiej jak klatka schodowa, jest dozwolone, o ile nie zakłóca spokoju i porządku publicznego oraz nie blokuje dróg ewakuacyjnych. Policja interweniuje tylko w przypadku naruszenia prawa, na przykład zakłócania ciszy nocnej czy wandalizmu.
  • Brak zgody osoby bezdomnej na pobyt w noclegowni oznacza brak możliwości jej tam umieszczenia przez służby. Dotyczy to również placówek odwykowych. Decyzja o podjęciu pomocy musi być dobrowolna.

• Przyczyny odmowy przyjęcia pomocy:

  • Rygorystyczne zasady placówek pomocowych stanowią główną barierę. Wiele miejsc wymaga całkowitej abstynencji od alkoholu i substancji psychoaktywnych, co jest trudne do zaakceptowania dla osób z nałogami.
  • Obawa przed utratą swobody i niezależności jest silna. Bezdomni często cenią sobie możliwość decydowania o sobie, nawet jeśli oznacza to życie w trudnych warunkach.
  • Trauma i brak zaufania do instytucji to często spotykane zjawiska. Wiele osób bezdomnych ma negatywne doświadczenia z systemem, co skutkuje niechęcią do korzystania z oferowanej pomocy.

• Alternatywne formy wsparcia (dostępne w 2024 roku):

  • Streetworkerzy oferują wsparcie na ulicy, docierają do osób bezdomnych, budują relacje i informują o dostępnej pomocy. Ich działania są kluczowe w budowaniu zaufania.
  • Punkty pomocy doraźnej, takie jak ogrzewalnie czy łaźnie, zapewniają podstawowe potrzeby bez konieczności przestrzegania wszystkich rygorów noclegowni. Są to miejsca oferujące ulgę, często bez warunku trzeźwości.
  • Programy wychodzenia z bezdomności, które są elastyczniejsze i dopasowane do indywidualnych potrzeb, stanowią szansę na dłuższą perspektywę zmian. Skupiają się na budowaniu stabilizacji krok po kroku.

Gdzie zgłosić osobę bezdomną?

Aby zgłosić osobę bezdomną, dzwoń na numer alarmowy 112. To najszybszy sposób na uruchomienie odpowiednich służb. To fundamentalny, pierwszy krok, który nie wymaga specjalnych przygotowań, a realnie może uratować komuś zdrowie lub życie.

Niewątpliwie, nasza reakcja na osoby w kryzysie bezdomności stanowi pewien papierek lakmusowy dla społeczeństwa. Często sprowadzamy problem do widocznego symptomu, zapominając o złożonej etiologii zjawiska. Zgłoszenie to fundamentalny, lecz tylko wstępny, krok. Odpowiada za nią m.in. operator numeru 112, zdolny skoordynować akcję. Nie chodzi jedynie o zimowy czas. Letnie upały, choć pozornie mniej groźne, także niosą realne zagrożenia dla zdrowia. Zatem, dostrzeżenie kogoś stanowi impuls do działania, to nasz obowiązek. Nie wolno nam po prostu przejść obojętnie. Przecież każdy ma prawo do godności, niezależnie od sytuacji.

Pamiętajmy, że za tym jednym telefonem stoi cały system wsparcia, choć czasem niedoskonały. Co się dzieje dalej?

• Interwencja służb: Po Twoim zgłoszeniu operator 112 skieruje na miejsce patrol policji lub straży miejskiej. Oni z kolei ocenią sytuację, co jest kluczowe, i podejmą decyzje. Niekiedy to jest tylko informacja, inym razem, to jest odrazu działanie.
• Wsparcie medyczne: Jeśli osoba bezdomna potrzebuje pomocy medycznej, zostanie wezwane pogotowie ratunkowe. Ich zdrowie jest priorytetem, szczególnie w tak trudnych warunkach. Może być to przeziębienie, albo coś poważniejszego.
• Kontakt z MOPR/MOPS: Służby na miejscu mogą również nawiązać kontakt z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie lub Społecznej (MOPR/MOPS). To są instytucje, które dysponują ofertą pomocy systemowej – od noclegowni, przez schroniska, po programy aktywizacji. Pani Anna Nowak, która jest koordynatorką w krakowskim MOPR, podkreślała podczas tegorocznej konferencji, że kluczem jest budowanie zaufania. Bez niego trudno o dalsze kroki.
• Rola streetworkerów: W wielu miastach, np. w Łodzi czy Warszawie, działają również tzw. streetworkerzy. To ludzie, którzy regularnie wychodzą w teren, nawiązują relacje z osobami bezdomnymi i oferują im bezpośrednie wsparcie, informacje o dostępnych formach pomocy. Ich praca jest fundamentalna, bo opiera się na relacji.
• Kwestia świadomości: Czsami osoba bezdomna, ze względu na różne czynniki, np. chorobę psychiczną czy uzależnienia, może nie być w stanie podjąć świadomej decyzji o przyjęciu pomocy. W takich przypadkach rola służb jest jeszcze bardziej złożona, wymaga szczególnej empatii. To jest taka niewidzialna bariera, prawda.
• Filozofia pomocy: Zgłoszenie to nie tylko akt humanitarny, ale też, w szerszym sensie, próba przywrócenia jednostki do struktury społecznej, z której często zostali wykluczeni. To takie przypomnienie, że istniejemy razem. Myślenie, że każdy ma prawo do życia w godności, to podstawa.

Warto pamiętać, że każdy z nas może być ogniwem w tym łańcuchu wsparcia. Nie jest to żadna fanaberia, tylko realna potrzeba. A numer 112 jest pierwszym, i często jedynym, krokiem, jaki możemy zrobić. Niech nasze działania będą refleksją nad tym, co to znaczy być człowiekiem dla drugiego człowieka.

Co zrobić z bezdomnym na klatce schodowej?

Znowu to samo, schodzę rano z psem, a tu na półpiętrze ktoś śpi. I ten zapach… od razu cały dzień zepsuty. Mój blok na Piłsudskiego 12 w Łodzi. I co teraz? Przejść obok? Udawać, że nie widzę? Nie da się, no nie da. A jak mu się coś stało? Z drugiej strony, strach podejść, nigdy nie wiesz, kto to jest.

Jeśli osoba jest agresywna, pijana, zachowuje się nieobliczalnie – nie ma co się zastanawiać. Od razu dzwonisz. Bez dyskusji, bez bohaterstwa. Twoje bezpieczeństwo jest najważniejsze. Nie ma co ryzykować. Lepiej zadzwonić i mieć to z głowy, niż potem żałować. Na klatce shodowej nie ma miejsca na takie akcje.

A jak śpi spokojnie? Wtedy jest ten dylemat. Zmarzł, szuka schronienia. Tylko że to nie jest schronisko. To jest klatka schodowa, gdzie biegają dzieci. Najlepiej i tak zadzwonić po Straż Miejską. Oni mają procedury, wiedzą, gdzie taką osobę zabrać. Do noclegowni, do ogrzewalni. To jest ludzka pomoc, a nie pozbycie się problemu. To jest ich praca.

Zawsze warto mieć pod ręką te numery, żeby nie szukać w panice:

• Policja – 997 lub 112. Dzwoń, gdy jest agresja, zagrożenie życia, podejrzenie przestępstwa. Reagują natychmiast.
• Straż Miejska – 986. To jest najlepszy numer w takich sytuacjach. Pomogą osobie nietrzeźwej, przewiozą do schroniska lub izby wytrzeźwień. Mają specjalne patrole.
• Pogotowie Ratunkowe – 999 lub 112. Koniecznie, jeśli widzisz, że osoba potrzebuje pomocy medycznej, jest nieprzytomna, ma drgawki, widoczne rany.
• Lokalny Ośrodek Pomocy Społecznej (MOPS/GOPS). Oni działają w ciągu dnia, można zgłosić, że w okolicy regularnie przebywa osoba bezdomna, potrzebująca wsparcia. Pomogą w załatwieniu formalności, posiłków.