W jakim morzu można spotkać rekiny?

W jakim morzu można spotkać rekiny: Fakty i mity

Zrozumienie naturalnego środowiska rekinów pomaga w planowaniu spokojnych wakacji i wyjaśnia ich prawdziwe występowanie. Wiele osób obawia się tych zwierząt w popularnych kurortach, jednak bliskość drapieżników nie oznacza automatycznego zagrożenia dla ludzi. Poznanie ich zwyczajów pozwala obalić najpopularniejsze mity i bezpiecznie korzystać z uroków wypoczynku nad otwartym morzem, gdzie w jakim morzu można spotkać rekiny zależy od wielu czynników środowiskowych.

W jakim morzu można spotkać rekiny? Gdzie żyją te drapieżniki?

Rekiny można spotkać w każdym oceanie i morzu na świecie, od ciepłych wód tropikalnych po chłodne morza polarne. Ich występowanie rekinów w morzach, gatunki oraz liczebność zależą bezpośrednio od temperatury wody i jej zasolenia.

Wielu turystów naiwnie uważa, że drapieżniki te pływają tylko w egzotycznych krajach na drugim końcu świata. To mit. Sam kiedyś panikowałem przed wejściem do głębokiej wody we Włoszech, wyobrażając sobie sceny z filmów grozy. Prawda - i to zaskakuje wielu plażowiczów - jest jednak znacznie mniej przerażająca. Jednak jest jeden kluczowy błąd, który popełnia 90% turystów, jeśli chodzi o bezpieczeństwo w wodzie - wyjaśnię to szczegółowo w sekcji o tym, co zrobić, gdy spotkasz rekina poniżej.

Rzeczywistość jest taka, że rekiny są wszędzie, ale rzadko tam, gdzie my się kąpiemy. Większość z ponad 500 znanych gatunków woli głębokie, chłodne wody, trzymając się z dala od hałaśliwych plaż turystycznych.^[4] Zrozumienie ich środowiska to pierwszy krok do spokojnych wakacji.

Czy w Morzu Bałtyckim są rekiny? Prawda o naszym wybrzeżu

Krótka odpowiedź brzmi: tak, w Morzu Bałtyckim żyją rekiny, ale są to niewielkie gatunki, takie jak rekin psi czy lamna śledziowa.^[1] Nie stanowią one absolutnie żadnego zagrożenia dla wypoczywających na plaży ludzi.

Zanim zaczniesz odwoływać rezerwację hotelu w Sopocie, musisz zrozumieć jedną rzecz. Bałtyk to morze słonawe. Oznacza to, że jego poziom zasolenia jest zbyt niski dla wielkich, niebezpiecznych drapieżników oceanicznych. Wspomniane, niegroźne gatunki przebywają zazwyczaj w zachodniej części morza, blisko Cieśnin Duńskich, gdzie woda jest dużo bardziej słona niż u naszych brzegów. Szansa na spotkanie ich przy polskiej plaży jest bliska zeru, więc czy w morzu bałtyckim są rekiny nie powinno spędzać Ci snu z powiek.

Czy rekiny są groźne w Morzu Śródziemnym?

Morze Śródziemne jest stałym domem dla około 40 gatunków rekinów, w tym dla żarłacza błękitnego, rekina młota, a nawet legendarnego żarłacza białego.^[2] Najwięcej z nich występuje w zachodniej części akwenu oraz u wybrzeży Hiszpanii, Włoch i Grecji.

Brzmi to strasznie? Zupełnie niepotrzebnie. Mimo stałej obecności tych zwierząt blisko popularnych kurortów, czy rekiny są groźne w morzu śródziemnym? Odpowiedź brzmi: ataki na ludzi są tam zjawiskiem ekstremalnie rzadkim. W ciągu ostatnich 100 lat odnotowano ich w tym regionie niespełna 50.^[3] Ludzie nie znajdują się w naturalnym menu tych drapieżników. Zawsze powtarzam znajomym, że podczas wakacji w Europie statystycznie o wiele bardziej niebezpieczna jest jazda wypożyczonym skuterem bez kasku niż wejście do morza.

Egzotyczne kierunki: Ocean Atlantycki, Spokojny i Morze Czerwone

Ocean Atlantycki i Ocean Spokojny to prawdziwe królestwo wielkich drapieżników. W ciepłych wodach przy wybrzeżach Florydy, Australii czy Republiki Południowej Afryki można spotkać największe gatunki, w tym żarłacza tygrysiego oraz żarłacza tępogłowego.

Z kolei Morze Czerwone - akwen niezwykle popularny wśród turystów odwiedzających Egipt - znane jest z bogatej rafy koralowej. Rafa ta przyciąga gatunki takie jak żarłacz ciemnopłetwy i białopłetwy. Szczerze mówiąc, nurkowanie w Egipcie bez świadomości obecności tych zwierząt to po prostu proszenie się o kłopoty. Należy zachować ostrożność, ale bez wpadania w histerię. Spotkanie rekina rafowego z odległości kilkunastu metrów to najczęściej piękne doświadczenie, a nie walka o przetrwanie.

Kiedy planujesz wyjazd do Australii lub na Florydę, gdzie każdego dnia tysiące surferów wchodzi do mętnej wody o świcie, ignorując tablice ostrzegawcze i pływając w pobliżu ujść rzek, które są naturalnym miejscem żerowania żarłaczy tępogłowych... ryzykujesz. Zachowaj rozsądek.

Co zrobić, gdy spotkasz rekina? Procedury bezpieczeństwa

Oto ten kluczowy błąd, o którym wspomniałem wcześniej: gwałtowne pluskanie i paniczna ucieczka. Gdy ludzie widzą płetwę, instynktownie zaczynają krzyczeć, machać rękami i próbują jak najszybciej dopłynąć do brzegu. To najgorsza możliwa reakcja z możliwych.

Rekiny mają doskonały zmysł słuchu. Szamoczący się w wodzie człowiek wysyła sygnały dźwiękowe identyczne z tymi, jakie wydaje ranna ryba. Co zatem robić? Utrzymaj kontakt wzrokowy. Zamiast uciekać, powoli i bardzo spokojnie wycofuj się w stronę brzegu lub łodzi, nie spuszczając zwierzęcia z oczu. Czasem, choć to brzmi niewiarygodnie, zwierzę chce po prostu sprawdzić, czym jesteś, i odpłynie po chwili, a gdzie żyją rekiny na świecie to wiedza, która pozwoli Ci zachować spokój w każdej sytuacji.

Zestawienie popularnych akwenów wakacyjnych

Morze Bałtyckie

- Rekin psi, lamna śledziowa (małe rozmiary)

- Zerowy. Zwierzęta trzymają się z dala od płytkich plaż

- Niski, co naturalnie odstrasza wielkie drapieżniki

Morze Śródziemne

- Około 40 gatunków, w tym żarłacz błękitny

- Bardzo niski. Ataki to rzadkość, zwierzęta unikają kurortów

- Wysoki, odpowiedni dla wielu gatunków

Ocean Atlantycki (np. Floryda)

- Żarłacz biały, tygrysi, tępogłowy

- Umiarkowany do wysokiego. Wymagane stosowanie się do flag i ostrzeżeń ratowników

- Optymalny oceaniczny

Marek i nurkowanie na rafie koralowej

Marek, 34-letni informatyk z Warszawy, pojechał do Egiptu, by w końcu zobaczyć rekina w naturalnym środowisku. Przez lata żył w przekonaniu z filmów, że drapieżniki tylko czekają na nurków. Przez pierwsze trzy dni nurkował z grupą blisko hotelu i nie widział nic poza małymi rybkami.

Sfrustrowany, postanowił odpłynąć dalej na własną rękę, ignorując wytyczne instruktora. Szukał cieni w ciemniejszych, głębokich partiach rafy. Efekt? Szarpanina z silnym prądem oceanicznym, otarcia ramion o ostre koralowce i absolutny brak jakichkolwiek rekinów. Takie zachowanie skończyło się tylko bólem i utratą sił.

Przełom nastąpił piątego dnia. Zamiast szukać na siłę, Marek dołączył do doświadczonego przewodnika na spokojnym, porannym nurkowaniu. Dowiedział się, że rekiny unikają hałaśliwych, rzucających się w wodzie nurków. Wymagają powolnych, płynnych ruchów.

Gdy Marek spokojnie zawisł w toni wodnej przy ścianie rafy, zaledwie 12 metrów od niego przepłynął dwumetrowy żarłacz białopłetwy. Obserwacja trwała około 30 sekund. Marek nauczył się, że szacunek do zasad i zachowanie pełnego spokoju dają efekty, a morze nie działa jak hollywoodzki film.