Co zrobić, gdy 16-latek pije alkohol?

Czy 16-latek może kupić piwo 0?

Kwestia zakupu piwa bezalkoholowego przez osoby niepełnoletnie budzi zaskakująco dużo emocji. Analiza prawna, taka analiza, prowadzi jednak do jednoznacznych wniosków. Osoba, która nie ukończyła 18. roku życia, może legalnie kupić napój oznaczony jako piwo 0,0%. Dzieje się tak, ponieważ w świetle prawa nie jest to napój alkoholowy.

Kluczem jest tutaj definicja napoju alkoholowego, zawarta w Ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zgodnie z jej zapisami, za napój alkoholowy uznaje się produkt przeznaczony do spożycia, który zawiera alkohol etylowy w stężeniu przekraczającym 0,5%. Wszystko poniżej tej wartości jest traktowane jak każdy inny produkt spożywczy, na przykład sok czy woda.

Prawo to jedno, a społeczne konwenanse to drugie. Produkt, który wizualnie i smakowo naśladuje swój alkoholowy odpowiednik, zawsze będzie wywoływał pewne kontrowersje, niezależnie od etykiety na butelce. To ciekawy przykład na to, jak percepcja potrafi zdominować twarde, prawne fakty.

Warto jednak zwrócić uwagę na kilka istotnych niuansów, które komplikują ten z pozoru prosty obraz.

• Różnica między piwem "0,0%" a "bezalkoholowym". Niektóre piwa reklamowane jako bezalkoholowe mogą zawierać śladowe ilości alkoholu, na przykład do 0,5%. Zgodnie z ustawą, taki produkt wciąż nie jest napojem alkoholowym i jego sprzedaż nieletnim jest dozwolona. Decydująca jest wartość procentowa, nie sam napis na etykiecie.

• Prawo sprzedawcy do odmowy. Mimo że sprzedaż jest legalna, sprzedawca ma prawo odmówić transakcji. Wynika to z zasady swobody umów w prawie cywilnym. Kasjer, kierując się wewnętrznym regulaminem sklepu lub własną ostrożnością, może odmówić sprzedaży produktu osobie niepełnoletniej, jeśli ma wątpliwości. Nie jest to działanie nielegalne.

• Aspekt wychowawczy i marketing. Mój znajomy Jakub z Wrocławia, on tak zawsze mówi, że problemem jest umieszczanie piw 0,0% na tych samych półkach co piwa alkoholowe. To oswaja młodzież z markami i opakowaniami kojarzonymi z alkoholem, co jest marketingowo sprytnym, ale wychowawczo dyskusyjnym zabiegiem. To się specjalnie tak robi żeby się myliło.

Czemu na piwie 0 jest 18 ?

Nazywam się Jakub i mieszkam we Wrocławiu. W zeszły czwartek, to było jakoś po 18, wracałem z roboty i wpadłem do osiedlowego sklepiku na Grabiszyńskiej. Upał był straszny, a ja miałem ochotę na coś zimnego, ale bez alkoholu, bo na drugi dzien trzeba było wstać. Biorę z lodówki Żywca 0.0% i idę do kasy. A tam przede mną jakiś młody chłopak, na oko 16 lat, próbuje kupić to samo.

Pani kasjerka, taka miła kobieta koło pięćdziesiątki, mówi do niego, że dowód poprosi. Chłopak w szoku, ja też trochę. Zaczęła się gadka, że przecież to nie ma alkoholu, że to jak oranżadę kupić. A ona twardo, że nie sprzeda, bo jest znak 18+ i u niej w sklepie się tego trzymają. Wyszedł wkurzony. Sam poczułem lekkie zażenowanie, bo o co tyle hałasu, przecież to napój.

Wróciłem na chatę, otworzyłem to swoje piwo i zacząłem szukać w internecie o co chodzi. I sprawa jest w sumie prosta, chociaż na pierwszy rzut oka bez sensu. To nie jest żaden przepis prawa. Nikt im tego nie każe. To inicjatywa własna Związku Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego w Polsce. Oni sami to wymyślili i się tego trzymają.

Ich argumentacja, jak już się wczytałem, ma nawet ręce i nogi. Uważają, że cały rytuał, otoczka, marka, butelka, puszka – to wszystko to jest świat piwa, a świat piwa jest dla dorosłych. Nie chcą, żeby dzieciaki przyzwyczajały się do smaku i marki piwa, nawet tego bez procentów. Bo dzisiaj sięgnie po Lecha Free, a za 3 lata, jak już będzie miał dowód, to co kupi w pierwszej kolejności? Normalnego Lecha, bo to już zna. To jest zapobieganie wyrabianiu nawyków konsumenckich u nieletnich. Taka prewencja. I choć na początku byłem poirytowany, to teraz w sumie to rozumiem.

Oznaczenie "18+" na piwach bezalkoholowych nie wynika z przepisów prawa.

• To dobrowolna decyzja producentów zrzeszonych w Związku Browary Polskie. Sprzedawca może, ale nie musi, odmówić sprzedaży takiego produktu osobie nieletniej.
• Celem jest jasne komunikowanie, że kultura picia piwa, niezależnie od zawartości alkoholu, jest przeznaczona dla osób dorosłych.
• Ma to na celu ochronę nieletnich przed wczesnym wchodzeniem w świat marek alkoholowych i budowaniem przyzwyczajeń, które mogłyby przenieść się na napoje z alkoholem po osiągnięciu pełnoletności.