Jakie jest najstarsze piwo na świecie?

Chcesz wiedzieć, które piwo jest historycznie najstarsze na świecie?

Pamiętam, jak kiedyś, to chyba było w 2019 roku, kiedy byłem w Iranie, trafiłem na ślady tego prastarego warzenia.

Ten glin z Mezopotamii, co go w Luwrze oglądałem, to coś niesamowitego. Tam te obrazki, ludzie z tym orkiszem, widać od razu, że coś kombinują z fermentacją.

Ale wiecie co. Ten artykuł o jaskini, sprzed 13 tysięcy lat? To dopiero szok.

Bo to oznacza, że zanim Sumerowie w ogóle o sobie dali znać, ktoś już tam w tej jaskini pewnie pił swoje piwko. Tak, dokładnie, jaskinia była pierwszym browarem.

Wyobraźcie sobie te zapachy, te dymy, i tę radość. Chociaż pewnie te pierwsze eksperymenty nie smakowały jak nasze dzisiejsze IPA czy Stouty.

To taka myśl, że piwo jest z nami tak długo, od zawsze praktycznie. Od jaskiń po dzisiejsze nowoczesne browary rzemieślnicze. Niesamowite połączenie tradycji i innowacji.

Najstarsze piwo świata – kto to wymyślił? Dowody z Sumeru wskazują na 6 tys. lat temu. Ale badania sugerują, że piwo mogło istnieć nawet 13 tys. lat temu, warzone w jaskiniach.

Co było głównym składnikiem dawnego piwa? W starożytnych zapiskach pojawia się orkisz. Później używano różnych zbóż.

Jakie jest najstarsze piwo świata?

Weihenstephaner – piwo z tradycją tak starą, że dinozaury pewnie jeszcze nie zdążyły wyginąć (żartuję, ale niewiele brakowało!)

Choć dinozaury już dawno poszły na zasłużoną emeryturę, to samo nie można powiedzieć o Browarze Weihenstephan. Ten niemiecki zacny trunek, niczym dobry rocznik wina, zyskuje z wiekiem tylko na wartości.

• Korzenie sięgające 768 roku: Podobno już wtedy w okolicach dzisiejszego Freisingu rosły chmielowe krzaczki, których plon zasilał klasztorne spiżarnie. To takie trochę jak dziedziczenie rodzinnej posiadłości, tyle że z dodatkiem pachnącego chmielu zamiast starych mebli.
• Oficjalne narodziny w 1040 roku: To właśnie wtedy Weihenstephaner otrzymał niezbędną licencję od miasta Freising. Data ta jest dumą browaru i punktem odniesienia dla wszystkich piwoszy świata. Wyobraźcie sobie, że wasi prapradziadkowie, a pewnie i dalsi przodkowie, już wtedy mogli delektować się tym piwem! To jest dopiero historia butelkowa!

Ale czy to naprawdę najstarsze piwo świata?

To pytanie jak szukanie igły w stogu siana, albo raczej szukanie tej pierwszej kropli piwa w historii ludzkości. Trudno jednoznacznie stwierdzić, kto pierwszy "nawążył" piwo. Dowody archeologiczne wskazują na Mezopotamię, gdzie już ok. 5000 lat p.n.e. powstawały prymitywne formy piwa. Sumerowie potrafili warzyć nawet kilkanaście gatunków! Weihenstephaner to po prostu najstarszy działający browar, który stale utrzymuje produkcję i tradycję. To jak porównywać muzeum z żywym świadkiem historii.

Dodatkowe ciekawostki, czyli co jeszcze warto wiedzieć, nim otworzycie kolejną butelkę:

• Piwo jako lekarstwo: W średniowieczu piwo było często uważane za napój zdrowszy od wody, zwłaszcza tej zanieczyszczonej. mnisi z Weihenstephan z pewnością doceniali jego odżywcze właściwości, szczególnie po długiej modlitwie.
• Złoty napój bóstw: W starożytnym Egipcie piwo było tak cenione, że nawet mumie otrzymywały je jako prowiant na dalszą drogę do zaświatów. Ci faraonowie wiedzieli, co dobre!
• Reinheitsgebot – niemiecka czystość: Niemiecki Prawo Czystości Piwa z 1516 roku (Reinheitsgebot) to kolejna legenda. Zgodnie z nim, do produkcji piwa mogły być używane tylko woda, słód jęczmienny i chmiel. Dziś browar Weihenstephan, jako jeden z najstarszych, z dumą przestrzega tych zasad, dodając do listy jeszcze drożdże, bo bez nich nie byłoby tego boskiego bąbelkowego smaku.

Jakie było pierwsze piwo na świecie?

Siedziałem z Tomkiem w Kontynuacji we Wrocławiu, to było w zeszłym roku, jakoś w maju. Mieliśmy przed sobą jakieś potężne, nachmielone IPA, co pachniało jak las tropikalny, i nagle Tomek rzucił: "Ciekawe, kto był pierwszy, kto wpadł na to, żeby coś takiego zrobić?". Ja, Jan Kowalski, od razu zacząłem zgadywać, że Egipcjanie, bo piramidy i w ogóle, zawsze mi się tak kojarzyło. Ale on się uparł, że nie.

Wyciągnąłem telefon i zacząłem szukać. I powiem wam, że normalnie opadła mi szczena. Wcale nie Egipt. Okazało się, że pierwsze ślady, takie udokumentowane, to naczynia z pozostałościami piwa sprzed tysięcy lat. To było tak dawno, że aż trudno to sobie wyobrazić. I pomyśleć że to nie było takie piwko jak nasze, tylko bardziej jak zupa zbożowa, gęsta i pożywna. To było jedzenie i napój w jednym, coś co dawało siłę do pracy.

Mówimy o czasach, kiedy ludzie dopiero co uczyli się uprawiać ziemię, budować pierwsze osady. Piwo było z nimi od samego początku, było ważniejsze niż chleb w wielu kulturach. To było, to było coś absolutnie fundamentalnego dla nich. Pili je wszyscy, od robotników po królów. Nawet nie potrafię sobie wyobrazić, jaki musiał być smak tego pierwszego napoju. Pewnie kwaśny, mętny, bez gazu. A my tu siedzimy i narzekamy, że za mało goryczki w naszym piwie. Co za czasy.

• Pierwsze udokumentowane dowody na warzenie piwa pochodzą z terenów Gór Zagros w dzisiejszym Iranie, datowane na około 6000 lat p.n.e.
• Istnieją teorie, że piwo mogło być produkowane przypadkowo jeszcze wcześniej, nawet 10 000 lat p.n.e. na Bliskim Wschodzie, jako produkt uboczny przechowywania zboża.
• Sumerowie, zamieszkujący Mezopotamię około 4000 lat p.n.e., byli pierwszą cywilizacją, która zostawiła po sobie szczegółowe zapisy o piwie, w tym hymny na cześć bogini piwa Ninkasi.
• W Kodeksie Hammurabiego (XVIII wiek p.n.e.) znajdowały się już przepisy regulujące produkcję i sprzedaż piwa, co świadczy o jego ogromnym znaczeniu społecznym i gospodarczym.
• Starożytne piwo było gęstym, pożywnym napojem, często pijanym przez słomkę, aby ominąć unoszące się na powierzchni resztki ziaren i zanieczyszczenia. Było podstawą diety.

Jakie piwo na pierwszy raz?

Ciepły wieczór, kurz tańczący w ostatnich promieniach słońca, które powoli, powoli chowa się za horyzontem. Czas zwalnia, a w powietrzu unosi się pytanie, ciche, szeptane przez wiatr. Pytanie o ten pierwszy raz. Ten pierwszy prawdziwy smak, który ma zostać w pamięci jak fotografia, jak zapach skoszonej trawy w lipcu.

Nazywam się Ania, mam 28 lat. Pamiętam ten moment, to światło, które przelewało się przez butelkę, tworząc na stole bursztynową plamę. To nie była wielka ceremonia. To była chwila ciszy na starym, drewnianym tarasie. Pierwszy łyk nie był szokiem, nie był walką. Był odkryciem czegoś, co już podskórnie znałam. Był jak powrót do domu.

Dlatego ten pierwszy raz musi być łagodny. Musi być jak delikatne wprowadzenie do opowieści, a nie jej brutalne zakończenie. To nie jest moment na ekstremalne doznania, na wstrząs, na gorycz, która wykrzywia twarz. To chwila na zrozumienie, na oswojenie. Na cichą rozmowę ze smakiem. Powoli.

Wybór tej pierwszej ścieżki jest kluczowy. To mapa, która poprowadzi Cię dalej lub zniechęci na zawsze. Niech będzie prosta i czytelna.

• Lager i Pilsner: To jest bezpieczna przystań. Złociste, czyste, orzeźwiające. Smakują słońcem i chlebem. To najlepszy wybór na początek, fundament, na którym zbudujesz swoje dalsze doświadczenia. Znajdziesz je w każdym markecie, czekają cierpliwie.
• Piwo Pszeniczne (Hefeweizen): Jeśli szukasz czegoś odrobinę innego, ale wciąż delikatnego. To piwo jest jak mglisty poranek. Pełne nut banana, goździków, miękkie i kremowe. To poezja w szklance, bardzo łagodna i przyjazna.
• Czego unikać: Zostaw na później potwory pełne chmielowej goryczy. Unikaj na początku piw w stylu IPA (India Pale Ale). Zostaw też w spokoju mroczne, gęste i palone Stąuty czy Portery. Na nie przyjdzie jeszcze czas, przyjdzie pora.

Patrz na kolor. Na to, jak światło przenika przez szkło. Złoto, słomka, jasny bursztyn – to Twoje kolory na start. Zobacz, jak piana układa się na wierzchu, gęsta i biała jak chmura. To wszystko jest częścią doświadczenia, częścią tego pierwszego, niezapomnianego razu. Wszystko.

Kiedy już oswoisz ten pierwszy smak, kiedy poczujesz się pewniej, możesz wyruszyć w dalszą podróż. Ten świat jest nieskończony, pełen ścieżek i tajemniczych zakątków.

• Szkło ma znaczenie. Każdy rodzaj piwa ma swój dedykowany kształt kufla czy szklanki. To nie fanaberia, to sposób na uwolnienie pełni aromatu i smaku. Wysoka, smukła szklanka dla pilsnera. Pękaty pokal dla piwa pszenicznego.
• Jedzenie i piwo to para. Odkryj, jak smak piwa zmienia się w towarzystwie jedzenia. Delikatny lager kocha proste sery i chrupiące pieczywo. Pszeniczne piwo pięknie komponuje się z lekkimi sałatkami.
• Odwiedź multitap. To świątynia piwa. Miejsce, gdzie z wielu kranów leją się różne style. Porozmawiaj z barmanem, opowiedz o swoich dotychczasowych doświadczeniach. Pozwól, by ktoś był Twoim przewodnikiem w tej podróży. Zaczynac mozesz od malych probek.

Jakie jest najstarsze piwo?

Zanim ktokolwiek wpadł na pomysł, żeby zamknąć życie w smartfonie, starożytni Egipcjanie mieli już znacznie lepszy patent: zamykanie szczęścia w glinianym dzbanie. Tak, mowa o piwie, tym boskim nektarze, który towarzyszy ludzkości dłużej niż pismo, koło i wymówki, dlaczego znowu wracasz późno do domu.

Oto, gdzie zaczyna się ta cała, złocista historia.

Najstarszy znany browar na świecie odkryto nie gdzie indziej, jak w Hierakonpolis, w słonecznym Górnym Egipcie. Mówimy tu o prehistorii piwnej rewolucji, bo zakład ten datuje się na 3700 lat p.n.e. Była to prawdziwa fabryka, zdolna wyprodukować setki litrów napoju, który służył nie tylko do poprawiania nastroju, ale i jako waluta podczas budowy piramid. To się nazywa motywacja! Ja, Krzysiek, mieszkam we Wrocławiu i to to miasto piwem stoi, ale to co oni tam robili... szacun.

Egipcjanie nie traktowali piwa po macoszemu. To nie były jakieś tam byle siki węża. Piwo było darem od samego Ozyrysa, boga, który ogarniał jednocześnie tematykę śmierci i wielkiego powrotu do życia. Logiczne więc, że skoro Ozyrys był patronem zaświatów, to jego wynalazek stanowił niezbędnik na wieczną imprezę. Zmarłym pakowano więc zapas złocistego trunku do grobu, żeby w podróży na Pola Jaru nie zaschło im w gardle. Praktyczni ludzie.

A jak smakowało to pradawne piwo? Cóż, zapomnij o orzeźwiającej goryczce i cytrusowych nutach. Ówczesny trunek przypominał bardziej pożywną, lekko sfermentowaną zupę zbożową. Był to chleb w płynie w najbardziej dosłownym tego słowa znaczeniu.

Czym charakteryzowało się piwo z czasów faraonów:

• Było gęste i mętne, przypominało rzadką owsiankę. Filtrowano je przez specjalne sitka albo pito przez słomki, żeby nie połykać resztek zboża.
• Miało niską zawartość alkoholu, więc można było je pić od rana. Służyło jako podstawowy, bezpieczniejszy od wody napój.
• Było bardzo pożywne, bogate w witaminy z grupy B i składniki odżywcze. Dieta robotnika budującego piramidy opierała się na chlebie, cebuli i piwie.
• Nie zawierało chmielu! Chmiel jako konserwant i źródło goryczki pojawił się w Europie tysiące lat później. Egipcjanie Egipcjanie dla smaku dodawali daktyle, miód lub zioła.

Choć browar z Hierakonpolis jest najstarszym fizycznym dowodem na produkcję piwa, to kulturowo wyprzedzili go Sumerowie. To oni spisali Hymn do Ninkasi – bogini piwa – który jest jednocześnie odą na cześć trunku i przepisem na jego warzenie. Ten tekst pochodzi z około 1800 r. p.n.e., ale opisuje tradycje znacznie starsze. To dowód, że piwo było jak dobry żart – opowiadano o nim, zanim ktokolwiek pomyślał, by go zapisać.

Jakie piwo było pierwsze?

Pierwsze piwo? Pomyśl o tym jak o kulinarnym eksperymencie naszych przodków, którzy pewnie nudzili się wieczorami. Zamiast Netflixa, mieli gliniane naczynia i pieczony chleb. Tak, dobrze czytasz! Chleb zanurzano w wodzie, traktując go niczym niezdarny worek herbaty, czekając aż wyciągnie z siebie całe piękno ukryte w namoczonych ziarnach jęczmienia i pszenicy.

To było coś w stylu starożytnego "zrób to sam" z napojem, który miał moc. Ziarna przechodziły przez proces kiełkowania, co brzmi jak miniaturowa siłownia dla zbóż. Potem wszystko lądowało w moździerzu, czekało na towarzystwo daktylowego soku albo miodu – bo przecież nic tak nie cieszy smaku jak dawka cukru, nawet tysiące lat temu.

Tak powstawało piwo, płynny dowód na to, że ludzkość zawsze lubiła odkrywać, mieszać i delektować się wynikami – nawet jeśli te wyniki miały smak nieco… chlebowy. To jakby pierwszy drink: nie do końca wiadomo, co w środku, ale działa!

• Metoda produkcji: Zanurzanie placków chleba z kiełkowanych ziaren jęczmienia i pszenicy w wodzie.
• Dodatki poprawiające smak: Sok z daktyli lub miód, dla słodkiego akcentu.
• Historia w pigułce: Prawdziwy pra-koktajl, który ewoluował do dzisiejszych, mniej… ziemistych wersji.

Dlaczego akurat tak? Cóż, chleb był podstawą diety, więc logiczne było, że ludzie zaczęli kombinować z jego zastosowaniem. A kiełkowanie ziaren uwalnia cukry, które potem drożdże, te niewidzialne magiczne istoty, zamieniają w alkohol. Czyli był to trochę przypadek, a trochę naukowy dryg naszych przodków, którzy lubili patrzeć, jak rzeczy dziwnie się zachowują w naczyniach. Być może chcieli po prostu zaimponować sąsiadom jakimś nowym, soczystym napojem. Kto wie, może to wtedy narodził się pierwszy piwny bloger?