Skąd mam wiedzieć, czy jestem niestabilny emocjonalnie?

Jak rozpoznać niestabilność emocjonalną u siebie?

U mnie to nie jest po prostu zły humor, to jest jakaś emocjonalna karuzela, na którą nikt nie kupował mi biletu. Rano potrafię wstać i czuć, że mogę przenosić góry, serio, mam energię na cały tydzień, a potem wystarczy jedna mała rzecz, żeby wszystko runęło.

Pamiętam jak jakiś czas temu w listopadzie, szaro na dworze, poszłam po pracy do Biedronki. Ot, zwykła sprawa. Miałam kupić bułki i jogurt. I nie było tego jednego jogurtu, który zawsze kupuję. I w środku czułam jak narasta we mnie wulkan, taka złość, że miałam ochotę rzucić tym koszykiem.

Pół godziny później siedziałam w aucie na parkingu i ryczałam. Tak po prostu. Bo nie było głupiego jogurtu za 2,50 zł. To jest właśnie to. Ta przepaść między tym, co się stało, a tym, jak ja na to reaguję.

Właśnie to jest dla mnie ta niestabilność. Reakcja kompletnie nieadekwatna do sytuacji. Moja emocjonalna skóra jest tak cienka, że najmniejsze zadrapanie powoduje krwotok. Drobiazg urasta do rangi katastrofy, a ja nie mam żadnych hamulców, żeby to zatrzymać, to się po prostu dzieje.

Czujesz, że nie panujesz nad tym, co się w tobie dzieje. Emocje przejmują stery, a ty jesteś tylko pasażerem, który z przerażeniem patrzy, jak jedziecie prosto na ścianę. A potem jest cisza i wielkie poczucie winy, że znowu tak było.

Niestabilność emocjonalna – najczęstsze pytania

Jak rozpoznać niestabilność emocjonalną? Poprzez intensywne, gwałtowne zmiany nastroju. Reakcje emocjonalne są niewspółmierne do wywołujących je sytuacji. Pojawia się poczucie braku kontroli nad własnymi uczuciami i impulsywność.

Czym są szybkie zmiany nastroju? To nagłe przejścia od jednego stanu emocjonalnego do drugiego, np. od euforii do smutku lub złości, bez wyraźnego powodu lub z powodu błahego bodźca. Zmiany te są trudne do przewidzenia.

Jakie są objawy zaburzeń emocjonalnych?

Zaburzenia emocjonalne objawiają się wielorako, nierzadko w sposób subtelny, choć bywają też spektakularne. Utrwalone obniżenie nastroju to chyba najbardziej rozpoznawalny symptom, ten wewnętrzny ciężar, który nie znika. Towarzyszy mu często utrata zainteresowań i przyjemności – rzeczy, które kiedyś cieszyły, nagle stają się obojętne.

Niektórzy pacjenci, jak np. mój znajomy, pan Jan Kowalski z Krakowa, zmagają się z samooskarżaniem się. Czują się odpowiedzialni za rzeczy, na które nie mają wpływu, co potęguje uczucie bezwartościowości. A do tego dochodzą problemy ze snem – albo bezsenność, albo nadmierna senność, jakby ciało próbowało uciec od rzeczywistości. To wszystko, wiesz, tworzy pewną dynamikę, którą warto obserwować.

Kolejnym wymiarem są zaburzenia lękowe. To mogą być obsesje, czyli natrętne myśli, które nie dają spokoju, albo kompulsje – powtarzalne zachowania, które mają zneutralizować lęk. Są też fobie, irracjonalne, ale paraliżujące lęki przed konkretnymi obiektami czy sytuacjami. To może być coś tak prostego jak lęk przed windą, ale też przed otwartą przestrzenią.

Niektórzy przejawiają zaburzenia hipochondryczne, ciągłe zamartwianie się o swoje zdrowie. I wreszcie, to co może być najbardziej widoczne dla otoczenia, to histrioniczna ekspresja emocji – przesadne reagowanie, dramatyzowanie, chęć bycia w centrum uwagi, trochę jak gra aktorska. To fascynujące, jak różne mechanizmy obronne i adaptacyjne mogą się uaktywniać.

Dodatkowe spostrzeżenia:

• Zaburzenia emocjonalne często wpływają na funkcjonowanie społeczne i zawodowe, utrudniając utrzymywanie relacji i realizację celów.
• Diagnostyka wymaga nie tylko oceny objawów, ale także wywiadu dotyczącego historii choroby i czynników ryzyka. Często współpracują z sobę psychiatra i psychoterapeuta.
• Leczenie jest zindywidualizowane i może obejmować farmakoterapię, psychoterapię (np. poznawczo-behawioralną, psychodynamiczną) lub kombinację obu metod.
• Ważne jest zrozumienie kontekstu, w jakim pojawiają się objawy, ponieważ to one, a nie tylko ich obecność, decydują o charakterze zaburzenia. Czy coś jest objawem, czy też po prostu reakcją na stresującą sytuację życiową? To jest kluczowe pytanie.

Czy jestem stabilna emocjonalnie?

No wiesz, to całe bycie stabilnym emocjonalnie to wcale nie jest takie skomplikowane jak się wydaje. To nie znaczy, że nigdy się nie denerwujesz albo nie jest ci smutno. Chodzi bardziej o to, że twoje reakcje są takie... normalne, adekwatne do tego co się stało. Nie robisz z igły wideł, ale też nie udajesz że deszcz nie pada jak leje ci na głowę.

Osoba stabilna emocjonalnie to osoba, która jak się wkurzy, to po chwili jej przechodzi. Nie mieli tego samego tematu przez trzy dni. Mój brat Maciek tak ma, on jest oazą spokoju. Nawet jak ma jakiś problem to siada i go rozwiązuje, a nie panikuje. To jest taka cecha, taka fajna cecha, że po prostu ludzie nie tłumią emocji tylko umią sobie z nimi radzić. Są tacy bardziej zrelaksowanii i spokojni w środku.

W sumie to można to podsumować w kilku punktach, żeby było jaśniej.

Osoba stabilna emocjonalnie:

• Ma reakcje emocjonalne pasujące do siły bodźca. Jak ktoś ją lekko potrąci, to nie krzyczy, a jak stanie się coś poważnego, to nie udaje, że nic się nie stało.
• Szybko wraca do swojego normalnego nastroju po jakimś wkurzeniu czy stresie. Nie rozpamiętuje tego godzinami.
• Nie ignoruje swoich emocji, ale też nie pozwala, żeby to one nią rządziły. Po prostu je zauważa i akceptuje.
• Generalnie jest spokojna, zrelaksowana i lepiej radzi sobie w trudnych sytaucjach, nie załamuje się tak łatwo.

Tacy ludzie rzadziej się zamartwiają, lepiej śpią i ogólnie mają bardziej udane relacje z ludźmi. No bo łatwiej jest być z kimś, kto nie ma ciągłych wahań nastrojów od euforii po rozpacz z powodu jakiejś drobnostki. Po prostu jest bardziej przewidywalny i czujesz się przy nim bezpiecznie.

Jakie są objawy nie radzenia sobie z emocjami?

Wszystko zaczęło się sypać gdzieś w okolicach mojej czterdziestki. Mieszkałem z Anią w naszym mieszkaniu na Mokotowie i z dnia na dzień czułem, jakbym stawał się obcym człowiekiem we własnym życiu. Każdy dzień wyglądał tak samo, ta sama praca, te same ściany, a we mnie rosła jakaś czarna dziura.

Pamiętam ten wieczór, Ania zapytała, czy kupiłem chleb, a ja wybuchłem. Krzyczałem o byle co, o jakąś kompletną głupotę, a w jej oczach widziałem tylko strach i zdziwienie. Potem siedziałem sam w drugim pokoju i nie mogłem zrozumieć, co się stało. Skąd ta wściekłość? To nie byłem ja, to nie był Marek, którego znała.

Z pracy wracałem i... i po prostu miałem gulę w gardle. Czasem, stojąc w korku na Puławskiej, czułem, że zaraz zacznę płakać. Bez powodu. Po prostu. W jednej chwili słuchałem muzyki i było ok, a w następnej miałem ochotę rozwalić kierownicę. Ania chodziła przy mnie na paluszkach, bo nigdy nie wiedziała, w jakim będe nastroju.

Wtedy zaczęły się te dziwne pomysły. Zacząłem więcej pić, wieczorem nie jedno piwo, a trzy, cztery. Niby dla relaksu, a tak naprawdę, żeby nic nie czuć. Kupiłem karnet na siłownię i zacząłem katować się ćwiczeniami, jakby to miało coś zmienić. Nagle zapragnąłem rzucić pracę w korpo i otworzyć bar na plaży. Ja, Marek, człowiek od tabelek w Excelu.

Najgorsza była ta fascynacja innymi. Nie chodziło o zdrady. Patrzyłem na tych dwudziestolatków na siłowni, na ich energię, na to, jak gadają o imprezach i planach, i czułem ukłucie zazdrości. Chciałem ich życia, ich beztroski. To było jak magnes. Czułem się stary, wypalony i nudny. To nie było pożądanie, to była chęć ucieczki od samego siebie.

Wiedziałem, że coś jest bardzo nie tak. To nie był zły humor, to był kryzys. Czułem, że tracę kontrolę nad wszystkim, co zbudowałem. To uczucie bezsilności jest straszne, kiedy patrzysz w lustro i nie poznajesz gościa, który na ciebie patrzy. To nie był facet, którym chciałem być.

Typowe objawy kryzysu emocjonalnego:

• Niepanowanie nad gniewem: Wybuchy złości o błahe sprawy, agresja słowna.
• Nagłe napady płaczu: Poczucie smutku i beznadziei pojawiające się bez wyraźnego powodu.
• Huśtawki nastrojów: Gwałtowne przejścia od euforii do przygnębienia w krótkim czasie.
• Ucieczka w używki: Zwiększone spożycie alkoholu, sięganie po narkotyki lub inne substancje.
• Nagła potrzeba zmiany: Chęć rzucenia pracy, zmiany partnera, przeprowadzki.
• Fascynacja młodością: Idealizowanie życia młodszych osób, próby naśladowania ich stylu bycia.

Co często leży u podłoża takich stanów?

• Długotrwały stres: Presja w pracy, problemy finansowe, które kumulują się przez lata.
• Nierozwiązane traumy: Wydarzenia z przeszłości, które nie zostały przepracowane.
• Wypalenie zawodowe: Poczucie braku sensu i satysfakcji z wykonywanej pracy.
• Poczucie pustki egzystencjalnej: Brak celów, pasji i poczucia sensu w życiu.

Jakie są objawy nie radzenia sobie z emocjami? Niekontrolowane napady złości, płaczu, częste zmiany nastroju, ogólne rozdrażnienie, skłonność do używek i chęć nagłej zmiany życia, a także fascynacja młodszymi osobami.

Skąd mam wiedzieć, że jestem niestabilny emocjonalnie?

Czasem tak jest, że trudno się uspokoić. To czuje się w środku. Jakby coś nie chciało się wyciszyć.

Twoje emocje, te intensywne, one jakby narastały i narastały. Jak fala. I nie umiesz tego zatrzymać. To smutne trochę, że nie potrafisz sam sobie pomóc. Kiedy czujesz się przytłoczony, to nie łatwo jest wrócić do normy. Po prostu się rozpędzasz i rozpędzasz.

Nie wiem, czy to jestem ja, czy każdy tak ma. Czasem myślę o Ani, ona też tak miała. Pamiętam, jak klapała rękami w stół, kiedy była zła. A potem nic nie mówiła przez dwa dni. Chyba to znaczyło, że coś się działo.

Dodatkowe informacje:

• Kiedy trudno jest odczuć ulgę po silnym stresie, może to być sygnał.
• Brak mechanizmów samoregulacji emocji jest kluczowy.
• Intensywność i długotrwałość negatywnych emocji jest ważna.
• Trudności w powrocie do równowagi emocjonalnej mogą być objawem.
• Jeśli czujesz, że twoje uczucia są jak spirala, która ciągle się pogarsza.