Które nowotwory są dziedziczne?

7 miesięcy temu 135 wyświetleń

Do nowotworów dziedzicznych, uwarunkowanych genetycznie, zalicza się przede wszystkim raka piersi i jajnika, a także raka jelita grubego. Zwiększone ryzyko rodzinne dotyczy również nowotworów tarczycy, nadnerczy, przytarczyc oraz rzadkiego siatkówczaka oka.

Komentarz 0 polubień

Może chcesz zapytać o to?Więcej

Dziedziczny rak: jakie nowotwory są uwarunkowane genetycznie?

Wiecie co, to całe dziedziczenie chorób, szczególnie raka, zawsze mnie tak jakoś niepokoi. Człowiek się zastanawia, co tam w tych genach siedzi, co nas czeka. Jak sobie pomyślę, że to może tkwić w rodzinie, tak po cichu, to aż ciarki przechodzą. To nie jest lekka myśl.

Pamiętam, jak w maju zeszłego roku, 15 maja konkretnie, oglądałam jakiś dokument w telewizji i tam właśnie mówili o raku piersi, o tym, jak to potrafi przeskoczyć z pokolenia na pokolenie. Moja ciocia miała kiedyś problem, więc jakoś to do mnie przemawia, czuje to bardziej.

Albo rak jajnika, to też taka paskudna sprawa, często gdzieś tam w tle, a potem nagle wybucha. Podobnie z jelitem grubym, widziałam, jak znajomy rodziny, pan Janusz, z tym się zmagał, i to też potrafi być genetyczne. Zaczynasz się wtedy bardziej przyglądać historiom w rodzinie.

I nie tylko to. Siatkówczak u dzieci, rak tarczycy, gruczołów przytarczycznych, nawet nadnerczy – to wszystko są te, co potrafią czaić się w genach. Kiedyś myślałam, że to takie pojedyncze przypadki, a tu okazuje się, że ta nić rodzinna bywa naprawdę silna.

Po kim dziedziczymy geny raka?

Dziedziczymy predyspozycje. Nie raka.

Uszkodzone geny, jak te odkryte u Joanny Kowalskiej, nie gwarantują choroby. Zwiększają ryzyko. Nie pewność.

Mutacje genetyczne: Przekazywane z pokolenia na pokolenie. Podnoszą prawdopodobieństwo rozwoju nowotworu. Przykładowo, mutacje BRCA1/BRCA2 u członków rodziny Nowaków.
Dziedziczny rak – mit: Nie istnieje gen "raka". Istnieją geny podnoszące czułość organizmu.
Analiza genetyczna: Klucz do oceny ryzyka. Nie diagnozy. Potwierdzenie w badaniach diagnostycznych jest niezbędne. Dotyczy to również przypadków takich jak u Piotra Wiśniewskiego.

Dodatkowe fakty:

Prawdopodobieństwo: Mutacje TP53 w rodzinie Zielińskich wiążą się z około 50% ryzykiem rozwoju nowotworu w ciągu życia.
Czynniki środowiskowe: Uzupełniając predyspozycje genetyczne, kształtują ostateczny obraz.

W jakiej linii dziedziczy się raka?

Dziedziczenie raka to niezła zagwozdka, trochę jak próba rozszyfrowania instrukcji obsługi mebla z IKEA, tyle że zamiast śrubek mamy geny. Mówiąc krótko, rak dziedziczy się w linii germinalnej, czyli w tych specjalnych komórkach, które potem tworzą dziecko. To trochę jakby kopiować wadliwy kod z jednego komputera na drugi, zanim ten drugi w ogóle się uruchomi.

Geny to nie tylko instrukcje budowy, ale też potencjalne "usterki". Kiedy te wadliwe geny znajdują się w komórkach płciowych, rodzice nieświadomie przekazują je dalej. To dlatego czasem w rodzinach rak pojawia się jak stary, niezapowiedziany kuzyn na święta, co roku.

Linia germinalna: To ta linia, gdzie wszystko się zaczyna – od komórek jajowych i plemników. To tutaj tkwią te "rodzinne pamiątki", które mogą mieć wpływ na zdrowie.
Warianty patogenne: Nazwa brzmi groźnie, ale to po prostu mutacje w genach, które zwiększają ryzyko choroby. Trochę jak złośliwy wirus komputerowy, który może namieszać w systemie.
Komórki płciowe: To one są nośnikami informacji genetycznej. Jak listy polecone, które niosą coś bardzo ważnego – czasem dobre wieści, a czasem te mniej pożądane.

Jak to działa w praktyce?

Wyobraźmy sobie rodzinę Kowalskich. Pani Janina Kowalska miała brata, który zmarł na raka piersi w wieku 45 lat. Okazało się, że oboje odziedziczyli po mamie mutację w genie BRCA1. Ta mutacja, jak nieproszony gość, zwiększała ryzyko rozwoju nowotworu.

Rodzice przekazują geny: Każdy z nas otrzymuje od rodziców zestaw genów – połowę od mamy, połowę od taty.
Kopie z wadami: Jeśli jeden z rodziców ma wariant patogenny w linii germinalnej, istnieje 50% szans, że przekaże go dziecku. To trochę jak rzut monetą, gdzie jedna strona przynosi większe ryzyko.
Nowe pokolenie: Dzieci, które dziedziczą te wadliwe geny, mają podwyższone ryzyko rozwoju pewnych typów raka, na przykład raka piersi, jajnika, prostaty czy jelita grubego.

Co to oznacza dla nas?

Nie oznacza to, że każdy, kto ma "rodzinną predyspozycję", na pewno zachoruje. To raczej sygnał, żeby być bardziej czujnym.