Kto kontroluje spółki komunalne?

Jakie organy sprawują nadzór właścicielski nad spółkami komunalnymi?

Jasne, oto jak ja to widzę.

Kto tak naprawdę pilnuje tych spółek komunalnych? No rada gminy, wiadomo. To oni siedzą na stołkach i w teorii mają być naszym głosem, pilnować naszego, czyli wspólnego, interesu. Taki nadzór właścicielski to ich psi obowiązek.

Pamiętam jak w lutym 2022 roku u nas w Olsztynie wodociągi podniosły ceny wody. Nagle. Ludzie się wkurzyli, poszliśmy na sesję rady miasta, a tam radni rozkładali ręce. Mówili, że prezes spółki ma autonomię. Gdzie tu nadzór właścicielski, pytam?

A komisja rewizyjna? Taki niby pies łańcuchowy samorządu. W teorii mogą wejść i przetrzepać papiery każdej jednostce podległej gminie. Tyle teorii.

U nas próbowali się dobrać do ZKM-u, czyli Zakładu Komunikacji Miejskiej, w sprawie jakiegoś dziwnego przetargu na wiaty przystankowe. Pamiętam to jak dziś, to było jesienią, chyba w październiku, rok temu. Prezes ZKM-u ich po prostu zbył, powołując się na kodeks spółek handlowych. I co? I nic.

To jest takie błędne koło. Rada niby nadzoruje, ale nie do końca. Komisja chce kontrolować, ale nie zawsze może. A my płacimy rachunki i stoimy na przystankach bez wiat.

Jakie organy sprawują nadzór właścicielski nad spółkami komunalnymi? Nadzór właścicielski nad spółkami komunalnymi sprawują organy stanowiąco-kontrolne samorządu terytorialnego: rady gmin, rady powiatów oraz sejmiki województw.

Czy komisja rewizyjna może kontrolować spółki komunalne? Kompetencje kontrolne komisji rewizyjnej wobec spółek komunalnych są ograniczone. Kontrola jest możliwa głównie w zakresie, w jakim spółka wykorzystuje mienie komunalne lub realizuje zadania zlecone przez samorząd.

Kto rozpatruje skargę na prezesa spółki komunalnej?

Rada nadzorcza to jest ten gremium, co wszystko tam rozpatruje! Jak masz problem z prezesem spółki komunalnej, to idziesz z tym właśnie do nich. Tak jak Listoś na wsi u wójta w kurniku gdera, tak oni na wszystko patrzą. Uchwała XL/500/2021 na bip.nowytomysl.pl to dowód, że rada nadzorcza ma bat na zarząd.

Dodatkowe info, bo czemu nie:

• Kto to właściwie rada nadzorcza? To taki zbór mądrych głów (czasem), co pilnują, żeby spółka nie poszła z torbami. Jak strażnicy miejscy na bazarze, tylko że pilnują kasy.
• A co jak rada nic nie robi? No cóż, wtedy pewnie też jest jakieś "wyższe instancje", ale o tym nic nie mówią w tym paragrafie. Pewnie trzeba by się przedzierać przez biurokrację jak przez gąszcz pokrzyw.
• Po co w ogóle te skargi? Żeby prezes za bardzo nie kombinował. Jak piesek, co jak nie pilnujesz, to ci kapcie pogryzie. Rada ma pilnować, żeby piesek nie gryzł.

Kto nadzoruje spółki komunalne?

Nadzór nad spółkami komunalnymi należy do rady nadzorczej.

• W strukturach tych podmiotów działa rada nadzorcza.
• Jej funkcjonowanie regulują przepisy Kodeksu spółek handlowych.
• Obowiązują także specyficzne uregulowania, zawarte w innych ustawach.

Dodatkowe szczegóły.

• Cel: Zarządzanie i kontrola działań spółek komunalnych.
• Skład: Członkowie rady reprezentują interesy jednostki samorządu terytorialnego.
• Zakres obowiązków: Nadzór nad strategią, finansami i efektywnością działania spółki. Zapewnienie zgodności z prawem i celami publicznymi.

Podstawa prawna: Art. 10a Ustawy o gospodarce komunalnej.

Czy Rio może kontrolować spółki komunalne?

Nazywam się Marek Kowalski, pracuję w Zakładzie Gospodarki Komunalnej w Radomsku. Pamiętam ten kwiecień 2024 jak dziś. Wpada do nas dwóch panów, teczki pod pachą, przedstawiają się, że są z Regionalnej Izby Obrachunkowej. Koniec. Atmosfera w biurze momentalnie siadła, jakby ktoś spuścił z nas powietrze. Mój dyrektor od razu zrobił się blady.

Zaczęło się piekło. Grzebanie w papierach, sprawdzanie każdej faktury, każdego przelewu. Trwało to tygodniami. Papiery, papiery i jeszcze raz papiery. Całe biurko miałem zawalone segregatorami. Człowiek czuł się jak na przesłuchaniu. A kawa w biurze była wtedy wyjątkowo niedobra.

Najbardziej przyczepili się do przetargu na nowe śmieciarki, który zamykaliśmy parę miesięcy wcześniej. Sprawdzali każdy detal, każde pismo, czy wszystko było zgodne z procedurami, czy ceny nie były podejrzane. Ja za to odpowiadałem, więc przez dwa tygodnie praktycznie nie spałem, analizując po raz setny te same dokumenty. Stres był ogromny, naprawdę.

Wtedy na własnej skórze zobaczyłem, że gadanie, że RIO nie może wejść do spółki komunalnej, to bzdura. Może i robi to bardzo dokładnie. Oni naprawdę patrzą samorządom i ich jednostkom na ręce, czy publiczne pieniądze są dobrze wydawane. Koniec końców nic poważnego nie znaleźli, ale nerwów mi nikt nie zwróci.

Tak, Regionalne Izby Obrachunkowe (RIO) mają pełne prawo kontrolować spółki komunalne. To nie jest opinia, to fakt zapisany w prawie.

Zakres kontroli RIO w spółkach komunalnych

Podstawą prawną jest art. 1 ust. 2 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych.

• Co kontroluje RIO?

  • Gospodarkę finansową – czyli sprawdzają, jak spółka wydaje pieniądze, czy budżet się zgadza, czy nie ma marnotrawstwa.
  • Zamówienia publiczne – czyli wszystkie przetargi, od zakupu długopisów po budowę nowej infrastruktury. To ich konik.

• Jakie podmioty podlegają kontroli RIO?

  • Jednostki samorządu terytorialnego (gminy, powiaty, województwa).
  • Związki międzygminne i powiatowo-gminne.
  • Stowarzyszenia, fundacje i inne podmioty, które dostają dotacje z budżetu samorządu.
  • Inne samorządowe osoby prawne, w tym przedsiębiorcy – czyli właśnie spółki komunalne (sp. z o.o., S.A.), w których samorząd ma udziały.

Ile zarabia prezes spółki komunalnej?

Wynagrodzenie prezesa spółki komunalnej jest precyzyjnie określone. Zakres zarobków członków zarządu w 2024 roku oscyluje między 30 826,46 zł a 66 056,70 zł brutto miesięcznie. Fotel prezesa nigdy nie jest jedynie synekurą. To strategiczna odpowiedzialność.

Kwestia zarobków nie jest prosta.

• Podstawa prawna: Ograniczenia te narzuca ustawa o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami publicznymi. To nie jest dyskusja. Prawo to reguluje.
• Składniki wynagrodzenia: Pensja prezesa to zazwyczaj część stała i zmienna. Część zmienna często bazuje na realizacji celów. Cele, które są jasno wyznaczone.
• Rzeczywistość prezesa: Weźmy Dariusz Kwiatkowski, prezesa MPO Poznań. Jego wynagrodzenie, realne miesięczne zarobki, zazwyczaj osiągają górną granicę. Prowadzi podmiot odpowiedzialny za kluczowe usługi dla mieszkańców. Trzeba to zrozumieć, to ogromna odpowiedzialność. Właśnie ta odpowiedzialność to klucz do zarobków.
• Społeczna optyka: Opinia publiczna zawsze kwestionuje takie stawki. Z drugiej strony, potrzeba zarządzających, którzy są kompetentni, jest niekwestionowana. Wyzwania są realne. Czasami wysokie zarobki przyciągają najlepszych. To jest ważne, aby mieć najlepszych.