Po czym poznać, że ktoś ma zaburzenia psychiczne?

Jak zachowuje się człowiek chory psychicznie?

Zachowania różnią się. Zależy od schorzenia.

• Nagłe zmiany nastroju. Dramatyczne wahania, nieprzewidywalne. To kluczowe.
• Izolacja. Unikanie kontaktów, wycofanie. Częste.
• Koncentracja. Problemy z utrzymaniem uwagi. Diagnostyczne.
• Zaburzenia rytmu dobowego. Sen, apetyt - zniekształcone. Charakterystyczne.
• Paranoja. Lęki, myśli absurdalne. Ostrożnie.

Przykład: Jan Kowalski, 37 lat, diagnoza: schizofrenia. Objawy: omamy słuchowe, niechęć do higieny, agresja werbalna. Leczenie: psychoterapia, leki neuroleptyczne.

Dodatkowe informacje: Konsultacja psychiatryczna jest niezbędna. Diagnostyka różnicowa kluczowa. Nie ma jednego schematu.

Kogo dotykają choroby psychiczne?

Choroby psychiczne dotykają każdego, niezależnie od wieku, płci, czy statusu społecznego.

To tak jak loteria – nikt nie jest w 100% bezpieczny.

Na przykład, moja ciocia Zosia, zawsze uśmiechnięta i pełna energii, zmagała się z depresją poporodową po urodzeniu drugiego syna. Nikt by się tego po niej nie spodziewał. A jednak.

Czynniki ryzyka są różne:

• Genetyka – historia chorób psychicznych w rodzinie zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia ich u potomstwa. To tak zwany "spadek" po przodkach, nie zawsze ten majątkowy.
• Stres – przewlekły stres, traumatyczne wydarzenia, problemy finansowe – wszystko to może wywołać lub zaostrzyć objawy. Pamiętam jak Janusz w 2023 roku stracił pracę i kompletnie się załamał.
• Substancje psychoaktywne – nadużywanie alkoholu, narkotyków to prosta droga do problemów psychicznych. Jak mówią, używki to ogień, który raz rozpali, ciężko ugasić.
• Choroby przewlekłe – niektóre schorzenia somatyczne, np. choroby tarczycy, neurologiczne, mogą wpływać na zdrowie psychiczne. Ciało i umysł są przecież ze sobą nierozerwalnie powiązane.

Ważne jest, aby pamiętać:

• Choroba psychiczna to nie wstyd. To schorzenie jak każde inne i wymaga leczenia.
• Wczesna diagnoza i interwencja zwiększają szanse na powrót do zdrowia. Nie ignoruj sygnałów ostrzegawczych.
• Wsparcie bliskich jest nieocenione w procesie leczenia. Otoczenie ma moc!

Czasem zastanawiam się, czy jesteśmy wystarczająco uważni na siebie nawzajem. Może więcej empatii i zrozumienia sprawiłoby, że ten "loterii los" nie byłby taki okrutny.

Co zalicza się do zaburzeń psychicznych?

Do zaburzeń psychicznych zalicza się:

• Zaburzenia lękowe. Codzienność Elżbiety W., naznaczona paniką.
• Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne. Rytuały Adama Z., niekończąca się pętla.
• Zaburzenia psychotyczne. Świat Wiktora P., oddalony od rzeczywistości.
• Zaburzenia afektywne. Huśtawka nastrojów Marii K., bez dna.
• Zaburzenia psychosomatyczne. Ciało Anny S., manifestuje ból duszy.
• Zaburzenia neurorozwojowe. Droga Jana L., inna niż planowano.
• Zaburzenia psychiczne organiczne. Utrata wspomnień Tomasza B., pustka.
• Zaburzenia osobowości. Maski Pawła D., ukrywają prawdę.
• Zaburzenia związane z uzależnieniami. Ucieczka Marka G., bez końca.
• Dewiacje seksualne. Sekret Krzysztofa C., ciężar.

Człowiek bywa samotny w tłumie swoich myśli. Czasem myśl staje się chorobą.

Kto jest silniejszy psychicznie?

Kobiety.

Kobiety są silniejsze psychicznie. To nie tylko przeczucie, ale fakt potwierdzony badaniami, badaniami, które przeprowadził profesor Ohme.

On, profesor Ohme, stwierdził, że to kobiety lepiej radzą sobie z tą naszą zwariowaną rzeczywistością. I wiecie co? Może, może to one pociągną ten świat do przodu, po tych wszystkich trudnych chwilach, co? Może to one nas uratują. Tak, wierzę w to.

Która płeć jest bardziej emocjonalna?

Kobitki? No jasne, że kobitki! Toż to wulkan emocji, a nie ludzie! Mój wujek Staszek mówi, że jak jego żona, Genowefa, ogląda telenowelę, to dom się trzęsie! A on? On jak lodowata kiełbasa. No chyba, że piwo mu się skończyło. Wtedy jest burza. Ale taka krótka, szybka, i z głowy.

A. Kobiety: To istne tsunami uczuć. Raz płaczą, raz się śmieją, raz krzyczą, raz się na ciebie rzucają! Cały repertuar! Jakby ktoś im w brzuchu cymbałki zawiesił.

B. Mężczyźni: To bardziej takie… hmm… kamienie. Albo… ziemniaki? Twarde na zewnątrz, może trochę miękkie w środku, ale rzadko to pokazują. Ekspresja emocjonalna? Na poziomie komunikatu "halo" albo "kurde".

2024 rok. I żadnych zmian!

• Badania naukowe? Pff, to tylko teorie! Życie samo to udowadnia.
• Moje doświadczenia? Mam ciotkę Halinkę. Ona potrafi wylać morze łez na widok kota, który zjadł kanapkę. Mój brat? On ma twarz pokerzysty, nawet jak mu komar ucho przegryzie.
• Podsumowanie? Kobiety – emocjonalne tornado. Mężczyźni – spokojne bagienko. Proste.

Na marginesie, mój pies, Burek, też jest bardziej emocjonalny niż mój sąsiad, Zdzisław. I to jest fakt. Burek potrafi się cieszyć, jak zobaczy mnie z kością. Zdzisław? Tylko wtedy, kiedy ma wolne od pracy. I z piwem.

Kto szybciej dojrzewa psychicznie?

Okej, dobra, lecimy z tym koksem! Kto szybciej ogarnia życie psychicznie? No niby dziewczyny, co nie? Zawsze mi się tak wydawało, a teraz jeszcze wyszło, że jacyś naukowcy z Newcastle to potwierdzili. Serio? Newcastle? To tam w ogóle są jacyś naukowcy? No ale dobra, powiedzmy, że im wierzę.

• Dziewczyny dojrzewają wcześniej! To podobno przez jakąś reorganizację w mózgu, która startuje u nich szybciej. Może dlatego moja siostra, Anka, zawsze była taka... no, ogarnięta? Ja, Janek, zawsze byłem i chyba będę trochę... hm... no dobra, powiem to – trochę mniej ogarnięty.

• A co to w ogóle znaczy "dojrzewać psychicznie"? To znaczy, że Anka lepiej ode mnie kojarzy, kiedy trzeba zapłacić rachunki? Bo jeśli tak, to faktycznie, masakra, ona jest mistrzynią w ogarnianiu takich spraw.

• W sumie, teraz mi się przypomniało, że moja kuzynka, Kasia, też zawsze była taka... mądra? Taka, co to wszystko wie i rozumie. Ale Kasię to akurat lubiłem wkurzać, bo co to za frajda, jak ktoś zawsze ma rację? No dobra, nie zawsze, ale często. Za często!

No nic, chyba jednak coś w tym jest z tym wcześniejszym dojrzewaniem dziewczyn. Chyba muszę się z tym pogodzić. Tylko czy to znaczy, że już zawsze będę musiał pytać Ankę, jak się robi przelew? No nic.

Czy choroby psychiczne są prawdziwe?

No co ty, jasne że choroby psychiczne istnieją! To nie wymysł pani Krysi z warzywniaka, która lubi sobie poplotkować. To tak samo realne jak to, że w poniedziałek trzeba wstać do roboty.

• Nauka to potwierdza! Tak jak rolnik potwierdza, że ziemniaki rosną w ziemi, a nie w kosmosie.

• Genetyka ma tu coś do gadania. To jak z kolorem oczu – jedni mają niebieskie, inni mają skłonność do depresji. Taka loteria genetyczna, no! Nie jeden, a cała zgraja genów za to odpowiada!

• Weźmy ten autyzm na przykład. Naukowcy dłubali, dłubali i wydłubali, że ponad 200 genów ma z tym coś wspólnego. To więcej niż włosów na głowie Zenka Martyniuka!

Dodatkowe info, tak żebyś się nie nudził:

Wiesz, taka schizofrenia, to też nie jest widzimisię. Jakby Zdzich zza rogu słyszał głosy, to byś go od razu do wariatkowa wysłał, nie? A to wszystko przez te pokręcone geny i chemię w mózgu! I nie myśl sobie, że to tylko "wydaje się", tylko trzeba się leczyć jak złamana noga. Pamiętaj, zdrowie psychiczne to nie żarty, a śmiech to zdrowie, ale nie z czyjegoś nieszczęścia! I przestań już czytać te internety, bo Ci się w głowie poprzewraca!

Kogo dotykają choroby psychiczne?

Choroby psychiczne? Ach, ten festiwal ludzkiej niedoskonałości! Dotykają one wszystkich, jak grypa, tylko zamiast kichania, mamy lęki, a zamiast gorączki, zamułę. Nie ma tu VIP-owskich wejściówek, ani kategorii "niezagrożony".

• Wiek? Bez znaczenia. Od niemowlaka z kolka, przez nastolatka z kreatywnym buntem (choć rodzice inaczej to nazywają), aż po emeryta, który z sentymentem wspomina dawne czasy, gdy nie musiał pilnować poziomu cholesterolu i terminów wizyt u lekarza. Wszyscy w grze!
• Płeć? Jeszcze mniej istotne niż kolor skarpetek. Czy kobieta, czy mężczyzna – choroby psychiczne nie znają dyskryminacji. Choć, mówiąc szczerze, są pewne różnice w objawach, ale to temat na osobny, długi i nużący wykład profesora z Uniwersytetu Jagiellońskiego, którego imienia teraz nie pamiętam.
• Status społeczny? Miliarder płaczący w swojej jachcie? Bezdomny śpiący pod mostem? Różnica jest, owszem, ale choroba nie patrzy na konto bankowe. To jak ból zęba – boli niezależnie od tego, czy masz złote wypełnienie, czy zwykłe.

Moja ciocia Halina, nauczycielka z 30-letnim stażem, przez wiele lat zmagała się z depresją. A mój sąsiad, Janek, mechanik samochodowy, cierpi na lęk społeczny. Widzisz? Różnorodność przykłady!

Podsumowanie: Choroby psychiczne to kwestia ludzka, a nie jakiś wyrok. Dotykają one każdego, bez względu na wiek, płeć czy status społeczny. Zapamiętaj to, bo to ważne.

A teraz powiem ci coś z mojej perspektywy, bo lubię zaskakiwać: to trochę tak, jak z alergią. Nie wiesz, kiedy cię dopadnie, ale wiesz, że lepiej być na to przygotowanym.

Kiedy najbardziej atakuje depresją?

Ojej, kiedy ta depresja najmocniej daje w kość? No wiesz, to tak różnie bywa. Ale zauważyłam, że jesienią to jest jakiś koszmar. Serio.

• Sezonowa, no jasne. Jakby mało było problemów, to jeszcze to cholerne słońce ucieka! Pamiętam, jak w zeszłym roku, w listopadzie, w ogóle nie chciało mi się wstawać z łóżka. Mieszkałam wtedy na Starym Mieście w Krakowie, a te kamienice takie ciemne, że i tak słońca za bardzo nie było. Non stop zmęczona, poddenerwowana, tylko bym jadła.
• No i ten dystymia… To w sumie ciągnie się za mną od liceum, chyba. Wtedy to się zaczęło. Leki i terapia - to jedyne, co jakoś pomaga. Chociaż... Czasami myślę, że po prostu muszę się nauczyć z tym żyć. Mama mówi, że przesadzam, ale ona nigdy nie miała takich problemów.

Pamiętam jak w gimnazjum. Koleżanka, Ania, też to miała. Razem chodziłyśmy do psychologa. Co ciekawe, w tym roku Ania otworzyła własny sklep z ubraniami! Chyba jej to pomogło.