Do kogo należy Dama z Łasiczką?
Do kogo należy Dama z łasiczką?: Zakup kolekcji Czartoryskich
Zastanawiasz się do kogo należy dama z łasiczką oraz jakie są losy tej niezwykłej perły malarstwa? Poznaj szczegóły historycznej transakcji państwowej, która na stałe zmieniła miejsce przechowywania tego wybitnego portretu w Polsce. Odkryj pełne informacje o obecnej lokalizacji oraz wartościowym zbiorze muzealnym.
Do kogo należą prawa do Damy z łasiczką?
Kwestia własności tak cennych zabytków często budzi wątpliwości, zwłaszcza gdy w grę wchodzą wielowiekowe zbiory arystokratyczne. W tym przypadku odpowiedź jest jednak jednoznaczna.
Właścicielem obrazu „Dama z łasiczką” (a właściwie „Dama z gronostajem”), pędzla Leonarda da Vinci, jest Skarb Państwa. Dzieło to, będące jednym z najcenniejszych obrazów w polskich zbiorach i narodową dumą, znajduje się pod stałą opieką Muzeum Narodowego w Krakowie.
STATUS PRAWNY: Skarb Państwa (od grudnia 2016 roku). MIEJSCE EKSPOZYCJI: Muzeum Książąt Czartoryskich (oddział Muzeum Narodowego w Krakowie). AUTOR I CZAS POWSTANIA: Leonardo da Vinci, około 1489–1490 roku.
Jak obraz stał się własnością Skarbu Państwa? Historia transakcji z 2016 roku
Przez ponad dwa stulecia losy arcydzieła były nierozerwalnie związane z jednym z najważniejszych polskich rodów magnackich. Wszystko zmieniło się w grudniu 2016 roku.
To właśnie wtedy Państwo Polskie dokonało historycznego zakupu, nabywając od Fundacji Książąt Czartoryskich całą kolekcję rodową za kwotę 100 milionów euro. W skład tej gigantycznej transakcji weszło około 86 tysięcy obiektów muzealnych oraz 250 tysięcy bibliocjałych – w tym absolutna perła w koronie, czyli portret Cecylii Gallerani.
Kupno tak bogatych zbiorów za ułamek ich rynkowej wartości (szacowanej przez ekspertów nawet na kilka miliardów euro) oznaczało, że dzieło ostatecznie przestało być własnością prywatną. Dzięki temu bezcenny portret został na stałe zabezpieczony jako dobro publiczne, gwarantując, że nigdy nie opuści kraju w ramach prywatnej sprzedaży.
Dlaczego Czartoryscy sprzedali polski skarb narodowy?
Decyzja o przekazaniu kolekcji w ręce państwa wynikała z chęci zapewnienia jej nienaruszalności i stabilnego finansowania na kolejne stulecia. Koszty utrzymania, konserwacji oraz ubezpieczenia tak ogromnego zbioru przekraczały możliwości prywatnej fundacji.
Transakcja z 2016 roku była więc swego rodzaju darowizną z dopłatą, w której prezes fundacji, książę Adam Karol Czartoryski, zrealizował wolę swoich przodków, by zbiory służyły całemu narodowi polskiemu.
Gdzie dokładnie znajduje się Dama z łasiczką i jak zaplanować wizytę?
Wiedząc już, że obraz należy do państwa, wielu miłośników sztuki zadaje sobie pytanie: gdzie można stanąć oko w oko z tym renesansowym arcydziełem?
Po gruntownym, trwającym kilka lat remoncie, w grudniu 2019 roku obraz powrócił do swojego historycznego domu.[3] Obecnie na stałe jest eksponowany w odnowionym Muzeum Książąt Czartoryskich przy ulicy Pijarskiej 15 w Krakowie, będącym jednym z najważniejszych oddziałów Muzeum Narodowego.
Praktyczne wskazówki dla zwiedzających Muzeum w Krakowie
Ze względu na ogromne zainteresowanie oraz restrykcyjne wymogi konserwatorskie dotyczące liczby osób przebywających w sali ekspozycyjnej, wizytę warto zaplanować z wyprzedzeniem.
GODZINY OTWARCIA: Poniedziałek: Muzeum jest nieczynne. Wtorek: 10:00 – 19:00 (w ten dzień wstęp na wystawę stałą jest zazwyczaj bezpłatny, jednak wymagane jest pobranie darmowej wejściówki). Środa – Czwartek: 10:00 – 18:00. Piątek – Sobota: 10:00 – 19:00. Niedziela: 10:00 – 18:00.
Wskazówka: Bilety najlepiej rezerwować online na oficjalnej stronie Muzeum Narodowego w Krakowie nawet z kilkudniowym wyprzedzeniem, szczególnie w sezonie turystycznym oraz w weekendy. Pozwoli to uniknąć długich kolejek do kas i zagwarantuje wejście na konkretną godzinę.
Dama z łasiczką czy z gronostajem? Wyjaśnienie historycznej nazwy
Choć potocznie w Polsce powszechnie używa się sformułowania „Dama z łasiczką”, z biologicznego i symbolicznego punktu widzenia jest to nazwa błędna.
Zwierzę trzymane na rękach przez Cecylię Gallerani to w rzeczywistości gronostaj (w szacie zimowej, czyli białej). Leonardo da Vinci umieścił go na portrecie celowo, z kilku głębokich powodów symbolicznych:
1. Grecka nazwa gronostaja (galée) nawiązywała do nazwiska modelki – Gallerani. 2. Gronostaj był tradycyjnym symbolem czystości i powściągliwości (zgodnie z legendą zwierzę to wolało zginąć, niż pobrudzić swoje białe futro). 3. Kochankiem Cecylii był książę Mediolanu, Ludwik Sforza, który posiadał Order Gronostaja i często bywał nazywany „Ermellino” (Gronostaj).
Zastosowanie poprawnej nazwy – „Dama z gronostajem” – jest więc wyrazem szacunku dla zamysłu ikonograficznego mistrza renesansu, choć w języku potocznym obie formy funkcjonują równolegle.
Własność prywatna a Skarb Państwa: Co zmienił zakup z 2016 roku?
Zrozumienie konsekwencji prawnych transakcji z 2016 roku pozwala docenić, dlaczego przejęcie kolekcji Czartoryskich przez Skarb Państwa było kluczowe dla polskiego dziedzictwa.
Własność Fundacji Książąt Czartoryskich (do 2016)
- Zależna od polityki fundacji oraz kondycji technicznej budynków ekspozycyjnych.
- Wysoka, ale ograniczona stabilnością finansową fundacji i decyzjami jej zarządu.
- Zależne od środków własnych fundacji, sponsorów i dotacji celowych.
- Majątek prywatny zarządzany przez fundację, podlegający jej statutowi.
Własność Skarbu Państwa (od grudnia 2016 - obecnie)
- Stała ekspozycja w nowoczesnych, bezpiecznych warunkach w Muzeum Czartoryskich.
- Całkowita i wieczysta – obraz jest chroniony najwyższymi przepisami o ochronie zabytków.
- Gwarantowane ze stałego budżetu państwa oraz Muzeum Narodowego w Krakowie.
- Dobro publiczne, niezbywalna własność wszystkich obywateli RP.
Bezpieczne powroty i wyzwania konserwatorskie w nowym domu
Przez dekady, zanim obraz stał się własnością Skarbu Państwa, jego częste podróże na wystawy zagraniczne budziły ogromny niepokój polskich konserwatorów sztuki. Dzieło Leonarda da Vinci namalowane jest na desce orzechowej, która jest niezwykle wrażliwa na zmiany wilgotności i temperatury.
Kluczowym wyzwaniem po przejęciu obrazu przez Muzeum Narodowe w Krakowie było stworzenie dla niego warunków absolutnie idealnych, eliminujących potrzebę ponownego przenoszenia. Konserwatorzy musieli zaprojektować gablotę, która wytrzyma nie tylko upływ czasu, ale też napór tysięcy turystów.
Dziś „Dama z gronostajem” prezentowana jest w dedykowanej sali na drugim piętrze Muzeum Książąt Czartoryskich. Chroni ją zaawansowana gablota z pancerną, antyrefleksyjną szybą, wewnątrz której panuje mikroklimat o ściśle kontrolowanej temperaturze i stałej wilgotności.
Dzięki uregulowaniu statusu własnościowego i milionowym inwestycjom państwowym w remont pałacu, obraz nie musi już podróżować w celach zarobkowych fundacji. Zamiast tego rocznie przyciąga do Krakowa setki tysięcy zwiedzających z całego świata, będąc w pełni bezpiecznym.
Powiązane pytania
Do kogo dokładnie należy obecnie Dama z łasiczką?
Właścicielem obrazu jest Skarb Państwa (Państwo Polskie). Dzieło znajduje się w stałych zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie i jest ekspozycją stałą w Muzeum Książąt Czartoryskich.
Ile Polskę kosztował zakup Damy z gronostajem i całej kolekcji?
W grudniu 2016 roku Państwo Polskie zapłaciło Fundacji Książąt Czartoryskich 100 milionów euro.[4] Kwota ta obejmowała nie tylko słynny obraz Leonarda da Vinci, ale całą prywatną kolekcję liczącą dziesiątki tysięcy dzieł sztuki i starodruków.
Gdzie znajduje się Dama z łasiczką i czy można ją zobaczyć na żywo?
Tak, obraz można oglądać w Krakowie w Muzeum Książąt Czartoryskich przy ul. Pijarskiej 15. Jest to oddział Muzeum Narodowego w Krakowie, a dzieło posiada tam swoją specjalną salę ekspozycyjną.
Dlaczego obraz bywa nazywany Damą z gronostajem?
Jest to poprawna nazwa biologiczna i historyczna. Zwierzę trzymane przez Cecylię Gallerani to gronostaj w białej szacie zimowej, który symbolizował czystość oraz nawiązywał do nazwiska modelki (po grecku 'galée') i przydomka jej kochanka, Ludwika Sforzy.
Najważniejsze punkty
Jednoznaczny status własnościowyOd grudnia 2016 roku „Dama z gronostajem” stanowi własność Skarbu Państwa i jest zarządzana przez Muzeum Narodowe w Krakowie.
Historyczna transakcja za 100 mln euroPaństwo polskie wykupiło od Fundacji Książąt Czartoryskich całą kolekcję rodową, zabezpieczając ten bezcenny skarb narodowy przed ewentualnym rozproszeniem lub sprzedażą za granicę.
Dostępność w Muzeum Książąt CzartoryskichArcydzieło Leonarda da Vinci można podziwiać na żywo w Krakowie przy ul. Pijarskiej 15; zaleca się wcześniejszą rezerwację biletów online ze względu na duże limity zwiedzających.
Źródła
- [3] Malopolska - Po gruntownym, trwającym kilka lat remoncie, w grudniu 2019 roku obraz powrócił do swojego historycznego domu.
- [4] Senat - W grudniu 2016 roku Państwo Polskie zapłaciło Fundacji Książąt Czartoryskich 100 milionów euro.
- Czym można zarazić się od spermy?
- Jak odzyskać login PKO?
- Czy ząb może nie wyrosnąć?
- Ile trwa sprowadzenie zęba do luku?
- Jaka jest stawka amortyzacyjna?
- Jaka jest stawka amortyzacyjna tokarki?
- W którym miejscu odczuwamy ból trzustki?
- Jak sprawdzić czy to boli trzustka?
- Ile trzeba zarabiać, żeby dostać kredyt 500 tys. małżeństwo?
- Czy do farszu dodaje się jajko?
Skomentuj odpowiedź:
Dziękujemy za Twoją opinię! Twój komentarz pomaga nam ulepszać odpowiedzi w przyszłości.