Jaki może być powód siły wyższej?

Co może być przykładem siły wyższej w umowie?

Dla mnie siła wyższa to nie jest suchy zapis. To jest ten moment, kiedy patrzysz na umowę, na te wszystkie terminy i kary, i wiesz, że to już tylko makulatura, bo świat za oknem postanowił zagrać według zupełnie innych zasad. To czysta bezradność.

Pamiętam doskonale maj 2020 i wesele znajomych. Wszystko dogadane, zaliczka na salę w wysokości 8000 zł wpłacona, a tu nagle rząd zamyka wszystko. Koniec. Żaden właściciel sali, żaden zespół muzyczny nie mógł nic zrobić. To był klasyczny przykład „aktu władzy publicznej”, który zmiótł z planszy setki takich umów. Nikt nie był winny.

Albo ten wulkan na Islandii w 2010. Kumpel miał lecieć na mega ważną konferencję do Londynu, kontrakt życia na stole. A tu pył wulkaniczny uziemił wszystkie samoloty w Europie na tydzień. Nie jego wina, nie wina linii lotniczych. Po prostu natura pokazała, kto tu rządzi. I to jest właśnie siła wyższa, coś totalnie z kosmosu.

A czasem to wcale nie musi być globalne. Nawałnica z sierpnia 2017, która przeszła przez Bory Tucholskie. Mój wujek miał umowę na dostawę drewna z tartaku spod Chojnic. Po tej nocy ten las i ten tartak praktycznie przestały istnieć. Drogi dojazdowe zniknęły, słupy leżały. Jak miał dowieźć to drewno? To niemożliwe.

Więc to nie jest zwykła ulewa, która opóźni kuriera o jeden dzień. To jest coś o skali, która demoluje porządek rzeczy, czy to będzie decyzja rządu, wybuch wulkanu czy potężna nawałnica. Taka sytuacja, gdzie jedyne co możesz zrobić, to rozłożyć ręce i powiedzieć, że po prostu się nie dało. I tyle w temacie.

Siła Wyższa – Pytania i Odpowiedzi

Co to jest siła wyższa w umowie? Zdarzenie zewnętrzne, niemożliwe do przewidzenia i zapobieżenia, które uniemożliwia wykonanie umowy.

Jakie są przykłady siły wyższej? Pandemia, wojna, katastrofy naturalne (powódź, trzęsienie ziemi, huragan), akty władzy publicznej (np. lockdown), masowe strajki o charakterze powszechnym.

Czy zła pogoda to siła wyższa? Zazwyczaj nie. Siłą wyższą jest zjawisko o skali katastrofalnej, jak trąba powietrzna niszcząca fabrykę, a nie zwykła, nawet silna, ulewa.

Jakie są powody zwolnienia z powodu siły wyższej?

Ach, siła wyższa! Brzmi to jak tytuł thrillera, prawda? Ale zamiast uciekać przed asteroidą, uciekamy… przed prozą życia. Ten urlop to nic innego, jak bilet ratunkowy od polskiego Kodeksu Pracy, wprowadzony – uwaga, od niedawna – w kwietniu 2024 r. Tak, dobrze czytacie, świeżynka!

No bo życie, proszę Państwa, to nie jest prosta linia od poniedziałku do piątku. Czasem, niczym grecki bóg chaosu, wkrada się w nasz misternie utkany plan, rzucając nam pod nogi banalne, acz nagłe sprawy rodzinne lub zdarzenia losowe. I wtedy właśnie, zamiast szarpać się z szefem o wyrozumiałość, mamy asa w rękawie.

To nie jest wymówka na lenistwo, wiecie? Raczej koło ratunkowe, gdy nagle, niczym grom z jasnego nieba, spada na nas pilna sprawa. Konieczność opieki nad dzieckiem z nagłą gorączką, albo pilna wizyta u lekarza dla kogoś bliskiego. Życie pisze swoje scenariusze, a czasem bywają one mocno dramatyczne.

Albo, nie daj Boże, pęknięta rura w mieszkaniu, która zamienia nasz salon w małe jezioro. Mój kolega, pan Janusz z księgowości, kiedyś opowiadał, jak musiał ratować kota z drzewa u teściowej. Też losowe, choć brzmi śmiesznie. Taka siła, która wywraca nasz świat do góry nogami bez ostrzeżenia.

Krótko mówiąc, chodzi o sytuacje, w których nie jesteś w stanie wykonywać obowiązków służbowych z przyczyn, na które nie masz wpływu, a które wymagają Twojej natychmiastowej obecności. Nie da się być w dwóch miejscach jednocześnie, nawet jeśli masz ambicje superbohatera. A szef raczej nie zaakceptuje, że ratujesz świat z kafejki internetowej.

No dobrze, skoro już wiemy, po co nam to dobrodziejstwo, zajrzyjmy za kulisy tego, jak działa. Bo diabeł tkwi w szczegółach, a czasem i w… anielskich zasadach.

Oto co musisz wiedzieć o tym, jak ten mechanizm funkcjonuje:

• Ile to trwa? Masz do dyspozycji 2 dni albo 16 godzin w ciągu roku kalendarzowego. To jak dwa mini-wakacje od chaosu, ale bez palm i drinków z parasolką. Czasem wystarczy, by ugasić pożar, a czasem… no cóż, na pożary są strażacy. Ale to już inna bajka!

• Czy za to płacą? O tak! Choć nie jest to pełna wypłata, to zawsze coś. Za każdą godzinę lub dzień otrzymasz 50% wynagrodzenia. To jak zniżka na bilet do Krainy Spokoju, gdy życie szepcze: "Psst, potrzebujesz przerwy!"

• Jak to zgłosić? Musisz zawiadomić swojego pracodawcę najpóźniej w dniu w którym chcesz skorzystać z tego urlopu. Najlepiej od razu, gdy tylko "siła wyższa" kopnie Cię w kostkę. Nie zwlekaj, bo potem trudniej będzie się wytłumaczyć. Lepiej być przewidywalnym niż nagłym jak kataklizm.

• Po co to wszystko? To nie tylko uprzejmość pracodawcy, ale Twoje prawo, wynikające z Kodeksu Pracy. Ma pomóc w utrzymaniu work-life balance, kiedy życie rzuca kłody. W końcu, zadowolony pracownik, to produktywny pracownik. Chyba, że jest Pan Janusz i ratuje kota. Wtedy to tylko zadowolony kot.

Co wchodzi do siły wyższej?

Siła wyższa to zdarzenie zewnętrzne. Niemożliwe do przewidzenia. Jego skutkom nie można zapobiec.

Zdarzenie jest zewnętrzne. Musi być zewnętrzne. Pochodzi spoza układu, którego dotyczy. To nie jest błąd człowieka wewnątrz organizacji. To coś, co przychodzi z zewnątrz i niszczy porządek.

Oto, co się wlicza.

• Klęski żywiołowe. Powódź, pożar, trzęsienie ziemi. Natura pokazuje swoje miejsce.
• Akty władzy państwowej. Nagłe embargo, zakazy importu. Decyzje, na które nie masz wpływu.
• Zaburzenia życia zbiorowego. Wojna, strajk generalny, zamieszki. Chaos społeczny.
• Pandemia. Globalne zatrzymanie. Moja umowa z 14 marca 2024 jasno to precyzuje. Paragraf 12, punkt 3.

Trzy cechy definiują siłę wyższą. Muszą wystąpić razem. Brak jednej wyklucza całość.

• Zdarzenie zewnętrzne (vis maior). Przyczyna leży poza stronami umowy i ich działaniem.
• Niemożliwość przewidzenia (casus fortuitus). W momencie zawierania umowy nikt nie mógł racjonalnie zakładać, że to nastąpi.
• Nie do zapobieżenia (casus mixtus). Skutków nie dało się uniknąć. Nawet przy zachowaniu najwyższej staranności. Nawet przy najwyższej.

Umowy są próbą kontroli przyszłości. Siła wyższa to dowód, że kontrola jest iluzją.