Czy umowa zlecenie może być na stałe?

Czas nieokreślony a Kodeks cywilny

Wybór czy umowa zlecenie może być na stałe budzi wiele pytań dotyczących stabilizacji zawodowej oraz zasad rozwiązywania współpracy. Zrozumienie przepisów cywilnych pozwala uniknąć nagłego zerwania współpracy i zapewnia pełną kontrolę nad czasem trwania zatrudnienia. Poznaj szczegóły prawne już teraz.

Czy umowa zlecenie może być na stałe?

Tak, umowa zlecenie na czas nieokreślony może zostać zawarta, ponieważ przepisy Kodeksu cywilnego nie wprowadzają sztywnych limitów czasowych dotyczących trwania umów cywilnoprawnych.^[1] Strony mają pełną swobodę w uregulowaniu tego, jak długo będzie świadczona praca.

To elastyczne rozwiązanie bywa jednak pułapką, jeśli relacja między zleceniodawcą a zleceniobiorcą zaczyna z czasem zbytnio przypominać tradycyjny etat. Przyjrzyjmy się bliżej temu, jak umowa zlecenie bezterminowa funkcjonuje w praktyce i na co warto uważać.

Najważniejsze zasady i zasada swobody umów

Brak ograniczeń czasu to jedna z głównych zalet prawa cywilnego. Strony mogą podpisać umowę bez wskazywania konkretnej daty jej zakończenia, co pozwala na długofalową współpracę bez konieczności ciągłego odnawiania dokumentów.

Niezwykle ważna jest również swoboda rozwiązywania takiej umowy. Zgodnie z przepisami, taka umowa może zostać rozwiązana w każdym czasie, jednak warto dokładnie sprawdzić, jak uregulowano wypowiedzenie umowy zlecenia na czas nieokreślony.

Jeśli w umowie nie zapisano okresu wypowiedzenia, każda ze stron może ją wypowiedzieć ze skutkiem natychmiastowym, co trafnie obrazuje relację umowa zlecenie a kodeks cywilny (według art. 746).^[2] Strony mogą jednak ustalić w umowie konkretny okres wypowiedzenia, na przykład 7 czy 14 dni, co znacznie zwiększa poczucie stabilizacji.

Ryzyko przekwalifikowania umowy na etat

Nawet jeśli obie strony są zadowolone z bezterminowego zlecenia, istnieje poważne ryzyko prawne. Jeśli praca zacznie przypominać etat – pojawią się stałe miejsce i godziny pracy oraz pełne podporządkowanie kierownictwu firmy – Państwowa Inspekcja Pracy lub sąd mogą uznać ją za umowę o pracę.

W praktyce oznacza to, że inspekcja pracy coraz częściej bierze pod lupę długoterminowe umowy cywilnoprawne. Kontrole wykazują, że w wielu przypadkach pracownicy na zleceniach wykonują dokładnie te same obowiązki i w taki sam sposób jak osoby zatrudnione na etacie.

Kiedy inspektorzy dopatrzą się znamion stosunku pracy, mogą wystąpić do sądu o ustalenie istnienia umowy o pracę. Dla przedsiębiorcy wiąże się to z koniecznością opłacenia zaległych składek ZUS wraz z odsetkami oraz ryzykiem wysokich kar finansowych.

Brak uprawnień pracowniczych i kwestie ZUS

Decydując się na stałą współpracę w oparciu o zlecenie, trzeba pamiętać, że do tej formy zatrudnienia czy można zawrzeć umowę zlecenie na czas nieokreślony nie stosuje się przepisów Kodeksu pracy. Oznacza to brak prawa do płatnych urlopów wypoczynkowych, urlopów macierzyńskich czy ochrony przed zwolnieniem.

Zleceniobiorca chorujący przez dłuższy czas może nie otrzymać wynagrodzenia za okres absencji, o ile w umowie nie zabezpieczono odpowiednich zapisów o charakterze finansowym. To zupełnie inny model bezpieczeństwa socjalnego niż w przypadku klasycznego etatu.

Porównanie: Umowa zlecenie na czas nieokreślony a Umowa o pracę

Umowa zlecenie na czas nieokreślony

• Bardzo wysoka, możliwość dostosowania warunków do bieżących potrzeb

• Brak ustawowego terminu; możliwość swobodnego ustalenia w umowie lub rozwiązania w każdym czasie

• Brak płatnych urlopów, ochrony przed zwolnieniem czy sztywnego czasu pracy

• Kodeks cywilny i zasada swobody umów

Umowa o pracę (Etat)

• Niska, wymagane rygorystyczne przestrzeganie regulaminu pracy

• Sztywno regulowany stażem pracy (od 2 tygodni do 3 miesięcy)

• Pełne prawo do płatnego urlopu, chorobowego, odpraw i ochrony

• Kodeks pracy i ścisłe przepisy ochronne

Współpraca z grafikiem na stałym zleceniu

Pan Tomasz, właściciel agencji marketingowej w Warszawie, potrzebował stałego wsparcia graficznego. Zamiast etatu, zaproponował pani Annie umowę zlecenie na czas nieokreślony z elastycznymi godzinami pracy.

Początkowo wszystko układało się świetnie. Anna pracowała zdalnie, a rozliczenia następowały na podstawie liczby przygotowanych projektów graficznych w danym miesiącu.

Po roku współpracy doszło jednak do kontroli z Państwowej Inspekcji Pracy. Inspektor zauważył, że Anna musi stawiać się w biurze codziennie od 9:00 do 17:00, korzysta ze sprzętu firmy i wykonuje polecenia bezpośredniego przełożonego.

W wyniku kontroli nakazano przekwalifikowanie umowy na etat. Agencja musiała uregulować zaległe składki oraz świadczenia urlopowe, co nauczyło przedsiębiorcę, że stałe zlecenie nie może powielać cech stosunku pracy.