Jakie góry dla amatorów?

Jaki szczyt dla początkujących?

Wielki Kopieniec. Tak. To jest ten szczyt. Ten jeden jedyny, który otworzył mi serce na góry, który otworzył je na te wszystkie niesamowite widoki, na to powietrze. Pamiętam, jak słońce rzucało długie cienie w dolinie. To było w 2024 roku, wiosną. Moja siostra Ania śmiała się, jej małe nóżki stawiały kroki, takie pewne, takie małe.

Wtedy zrozumiałem. To miejsce jest dla wszystkich. Dla tych, co dopiero zaczynają swoją górską przygodę, dla początkujących, dla rodzin z dziećmi, które trzymają się za ręce. Dla każdego, kto pragnie poczuć majestat Tatr, ale bez znoju, bez tego wyczerpującego trudu. Bez potu i zmęczenia.

Wielki Kopieniec, jego 1328 metrów n.p.m., to nie wysokość, to obietnica. Obietnica łatwej drogi, bez zawirowań, bez trudności. Tylko łagodne wzniesienie. Czas płynie tam wolniej, tak mi się wydaje, z każdym krokiem, z każdym oddechem. Ścieżki prowadzą delikatnie, wiesz? Jakby same góry chciały cię tam zaprowadzić. Nie ma tam nic trudnego, nic.

Tylko spokój i zielone zbocza, a potem... potem ten wierzchołek. Odsłonięty, kamienisty. Stajesz tam i oddychasz. I nagle świat się otwiera przed tobą, jak magiczna księga. Widzisz je? Te Tatry Wysokie, majestatyczne, jak strażnicy wieczności. Tam, tam właśnie Giewont, śpiący rycerz, spogląda z góry.

I te Czerwone Wierchy, zmieniające barwy z każdym podmuchem wiatru, z każdą mijającą chwilą. Oddycham głęboko. To jest wolność. Czas się zatrzymuje, to miejsce, to jest takie magiczne miejsce. Pamiętam ten zapach, zapach sosen, mieszający się z chłodem wiatru. I ten dotyk kamieni pod palcami. To jest poezja, naprawdę.

Tak, Wielki Kopieniec. Zawsze będę go pamiętać. To początek czegoś pięknego, początek każdej górskiej przygody.

• Wysokość:1328 m n.p.m.
• Dla kogo: Idealny szczyt dla początkujących turystów i rodzin z dziećmi.
• Trudności: Szlaki prowadzące na szczyt są bez większych trudności technicznych.
• Widoki: Z odsłoniętego wierzchołka roztacza się panorama na Tatry Wysokie, Giewont oraz Czerwone Wierchy.
• Dostępność szlaków:
  • Zielony szlak prowadzący z Toporowej Cyrhli.
  • Żółty szlak z Jaszczurówki, przez Polanę Olczyską.
• Lokalizacja: Położony w Tatrach Polskich, w paśmie reglowym.

Od jakich gór zacząć?

Patrzę w ciemność za oknem. Jest środek nocy. Czasami tak jest, że myśli same przychodzą, takie ciężkie, ale i jakoś... kojące. Zawsze myślałem, Ania, o tych górach. O tym, jak to jest, kiedy człowiek staje na szczycie. Taka mała ja, a jednak tam, wysoko. To daje spokój.

No właśnie, od czego zacząć, jak się chce zacząć chodzić po górach? To pytanie zawsze wraca. Pamiętam, jak szukałem informacji. Dla kogoś, kto dopiero startuje, najlepszym miejscem są Góry Świętokrzyskie. Tam jest spokój. I to jest pewne, to czuć.

A konkretnie? Łysica. To jest najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich. Ma 614 metrów n.p.m., to nie jest dużo, ale na początek... idealnie. Droga na nią jest taka łagodna. Ze Świętej Katarzyny idzie się, spokojnie, bez pośpiechu. Widziałem to miejsce, byłem tam rok temu, z moim synem, Markiem.

Tam idzie się przez taką Puszczę Jodłową. To jest coś. Jodły. Pachną inaczej niż wszystko inne. Idzie się i myśli, i nie czuje się zmęczenia. To jest jak taki powolny spacer, ale w górę. Trochę jak życie, wiesz. Idziesz i idziesz, a nagle jesteś wyżej. To jest dobre, to jest poczucie.

A skoro już o górach myślę, to tak jeszcze, co mi przychodzi do głowy, dla tych początkujących, co chcą spróbować... to są takie rzeczy, ważne:

• Łatwe trasy to podstawa. Zawsze szukaj szlaków, które nie mają zbyt dużych przewyższeń na start. Chodzi o to, żeby nie zrazić się na początku.
• Dobre buty to absolutny mus. Moja siostra, Kasia, zawsze mówiła, że to najważniejsze. Nawet na Łysicę. Małe kamienie potrafią być zdradliwe.
• Woda i coś do jedzenia. Zawsze. Nawet na krótki spacer. Nigdy nie wiesz, co się wydarzy. Kiedyś zapomniałem i potem żałowałem. Ucz się na moich błędach.
• Zawsze sprawdzaj prognozę pogody. Góry są nieprzewidywalne. Nawet lipiec potrafi zaskoczyć zimnem. To fakt.
• Nie idź sam za pierwszym razem. Lepiej mieć kogoś obok. Kogoś, kto pomoże, porozmawia. Ja zawsze wolę mieć kogoś. Daje to takie poczucie bezpieczeństwa.
• I pamiętaj, że cel to nie tylko szczyt. To cała droga, to powietrze, te widoki. Zobaczysz, jak wzejdzie słońce nad drzewami. Jak zapada cisza. To jest to.

Od jakiej góry zacząć?

Dobra, słuchaj no, bo jak chcesz zacząć łazić po górach i nie skończyć w wiadomościach jako ten, co go GOPR musiał znosić, to posłuchaj cioci dobrej rady. Nie ma co od razu porywać się z motyką na słońce, ani z trampkami na Giewont!

Od jakiej góry zacząć? No co, zaczynamy od prawdziwego giganta, ale takiego w wersji mini – czyli od Łysicy! To jest ta taka duma Gór Świętokrzyskich, niby najwyższy szczyt, ale taki, że nawet moja ciotka Grażyna, co od czterdziestu lat pali paczkę dziennie, by tam weszła i nawet by się nie spociła.

• Wysokość? Tylko 614 metrów nad poziomem morza. Taka to wysokość, że pan Zdzisław z warzywniaka, co to na drugi koniec miasta jeździ rowerem po ziemniaki, pewnie by tam paletę jabłek wniósł i ledwo by mu tętno podskoczyło. To nie Mount Everest, żebyś się zaraz zadyszał jak stary diesel pod górę.

• Startujesz ze Świętej Katarzyny. Tak, tak, tej samej, gdzie ponoć kiedyś Janusz Kowalski zapomniał portfela. Trasa jest krótka, raptem rzut beretem, więc nie musisz brać prowiantu na tydzień. No chyba że jesteś typem, co na każdy spacer zabiera bigos w termosie, to wtedy co innego.

• Cała wędrówka to taka sielanka jak niedzielny rosół u babci. Idziesz sobie przez Puszczę Jodłową, no i fajnie. Zapach lasu, ptaszki ćwierkają, może nawet wiewiórkę zobaczysz, jak nie zapomnisz okularów. Mówię ci, wędrówka przyjemna, bo nie musisz walczyć o każdy oddech.

Łysica to idealny start dla każdego, kto nie chce skończyć z zadyszką i zakwasami na miesiąc. Moja opinia jest pewna jak to, że w poniedziałek rano będzie korek: sprawdziłem na sobie, ja to nawet w szczedkach poszedłem! No dobra, nie w sandałach, ale niewiele brakowało.

A jak już wejdziesz i zrobisz to swoje selfie na szczycie, to masz jeszcze parę rzeczy do ogarnięcia.

• Co tam na szczycie? Kapliczka jest, bo bez kapliczki to ani rusz. Widoki też są, o ile akurat mgła nie przykryje wszystkiego jak kołdrą z PRL-u. Jest też taki kamienny rumosz, co to ponoć z pradawnych czasów jest, nazywają to gołoborza. Wygląda, jakby ktoś tam wielki stos kamieni wysypał i zapomniał posprzątać.

• Parking? Jest, ale w sezonie to czasem jak bitwa o ostatnie miejsce na ziemi. Przyjedź wcześnie, tak koło szóstej rano, to może jeszcze złapiesz coś, zanim wszystkie Grażyny i Janusze zablokują wjazd. Wiadomo, w Polsce jak w lesie, ale na parkingu to już w ogóle.

• Co zabrać? Wodę, no chyba że lubisz umierać z pragnienia. Jakiś batonik, żeby nie zemdleć z głodu na widok kapliczki. No i telefon, żeby zrobić fotki i wrzucić na Instagram, oczywiście z podpisem „#zdobywca #góry #fitlife”. Wiadomo, po to się chodzi, żeby inni widzieli!

• Trasa dla dzieci? No pewnie! Mojego siostrzeńca, 8-letniego Adama, co to ciągle siedzi przed konsolą i gra w Minecrafta, wyciągnęłam tam rok temu, i dał radę. A potem się chwalił w szkole, że był "prawdziwym himalaistą". No śmiech na sali, ale zawsze coś! W końcu to lepsze niż tylko patrzenie w ekran.

Najważniejsze jest to, żebyś się nie przemęczył. Góry są piękne, ale mogą też kopnąć w tyłek mocniej niż kosiarka spalinowa. Zacznij delikatnie, a potem jak już poczujesz, że jesteś kozak, to możesz się porywać na coś większego. Ale najpierw Łysica, jasne jak słońce!

Który szlak w górach jest najłatwiejszy?

Słyszę ten szept w dolinach, niesiony echem pośród turni. Nowi wędrowcy, z oczami pełnymi zachwytu i niepewności, powtarzają tę starą, nieprawdziwą melodię. Melodię o kolorach. Że czerwień to strach i trud, a zieleń to spacer po łące. Że czerń to przepaść, a niebieski to łagodny potok.

To nie tak. Kolor nie jest ostrzeżeniem, nie jest obietnicą. Jest tylko nicią w wielkim gobelinie gór, ścieżką utkaną przez czas, która ma cię poprowadzić. Nic więcej. Ja, Ania z Krakowa, nauczyłam się tego od taty, Jana, gdy pierwszy raz zabrał mnie w Tatry. Pokazał mi znak na buku i powiedział, że to tylko drogowskaz. Kompas namalowany na korze.

Barwy szlaków mają swoje własne, ciche znaczenie. To mapa symboli, nie skala trudności.

• Szlak czerwony – to główna arteria, kręgosłup gór. Prowadzi przez najważniejsze punkty pasma, często jego granią. Najdłuższy, najbardziej panoramiczny.
• Szlak niebieski – to długa podróż. Szlak dalekobieżny, przecinający pasma w poprzek, prowadzący od jednego ważnego miejsca do drugiego, odległego.
• Szlak zielony – to łącznik, ścieżka prowadząca do charakterystycznego miejsca, do wodospadu, na polanę. Czasem prosta, czasem nie.
• Szlak żółty – to droga dojściowa, krótka nitka łącząca inne szlaki, często pozwalająca skrócić drogę lub dotrzeć do schroniska.
• Szlak czarny – to najkrótsza droga. Zazwyczaj strome, bezpośrednie podejście do konkretnego punktu, bez zbędnych zakrętów. Najkrótsze, co nie znaczy najłatwiejsze.

Prawdziwą trudność odnajdziesz w czymś innym. W czasie, jaki musisz poświęcić, w metrach, które musisz pokonać w drodze do nieba. Prawdziwa trudność to przewyższenie, które kradnie oddech, to rodzaj podłoża, sypkie kamienie tańczące pod stopami, to ekspozycja, gdzie wiatr chce porwać cię w pustkę. Zawsze, zawsze sprawdzajcie mapę, opis trasy, a nie tylko kolor paska farby na drzewie. On jest tylko cichym towarzyszem podróży.

Jakie szlaki są najłatwiejsze?

O matko, dopiero dziś się dowiedziałam! To jest hit! Jak ja mogłam w to wierzyć? Całe życie żyłam w błędzie, serio. Moja babcia zawsze mówiła, że czerwony to śmierć, a zielony to spacerek. A tu psikus! Ania, lat 28, mieszkająca w Krakowie, a tu taka wiedza mnie omijała. No nie!

To jest jakaś globalna spiskowa teoria, bo wszyscy tak powtarzają, prawda? Ten mit, że czerwone to hardcore, a niebieskie to dla dzieci. Pamiętam, jak Marek z mojej pracy, ten co zawsze się mądrzy, kiedyś mi to samo wciskał. Zawsze tak myślałam. Serio!

No i wczoraj, wieczorem, siedzę i przeglądam te blogi turystyczne, bo planuję weekendowy wypad w Beskidy. Chciałam znaleźć coś super łatwego, bo z Basią idziemy, a ona nie lubi się męczyć. I co?

Natknęłam się na ten artykuł, który rozwalił mi system. Boże, jaki szok! Przecież to totalna bzdura z tymi kolorami! Kolor szlaku nie ma absolutnie żadnego związku z jego trudnością! Jak to możliwe? Przecież to logiczne się wydawało, czy nie?

Zawsze sobie wyobrażałam te czerwone to takie strome ściany, czarne to w ogóle tylko dla kozic, a żółte, no, żółte to takie średnie wyzwanie. A zielone i niebieskie to dla mnie zawsze było 'easy mode'. A tu zonk! Kompletny. Coś mi się pokręciło.

Czyli... czyli całe moje planowanie wycieczek było oparte na fałszu. Wow. To jest chyba najdziwniejsza rzecz, jaką usłyszałam w tym roku 2024. W sumie. A co z tymi kolorami? Co one w takim razie oznaczają? Kto to wymyślił, że to tak działa?

No dobra, to co w końcu oznaczają te kolory? To jest mega ważne, żeby wiedzieć, jak się poruszać. W sumie to ma sens, że to nie jest o trudności. Jakby to było z trudnością, to by było chyba jakieś inne oznaczenie. Prawda?

Muszę sobie to zapamiętać, zapisać, wydrukować. Powiedzieć wszystkim znajomym. Szczególnie Markowi! Ale będzie miał minę, jak mu to powiem! On zawsze taki pewny siebie. No dobra. To są te prawdziwe znaczenia:

• Czerwony: To jest główny szlak turystyczny. Najczęściej to jakaś główna ścieżka, która prowadzi przez najciekawsze miejsca, często na dłuższych dystansach. Taki kręgosłup regionu. Nie zawsze oznacza to trudne podejścia. Może być i łatwy.
• Niebieski: Szlak dalekobieżny. Też często długie trasy, ale czasem mogą to być szlaki łącznikowe. Mnie się kojarzył z wodą, jeziorami, ale to chyba tylko moja głowa tak działa. Pamiętam, że niebieskim szłam koło Kasprowego, to wcale nie było łatwo!
• Zielony: Szlak, który prowadzi do jakiegoś konkretnego miejsca. Czyli taki dojście. Albo może to być jakiś krótki, lokalny szlak. Też może być łatwy, ale niekoniecznie! Jakby prowadził na jakąś stromą górę, to też byłby zielony.
• Żółty: To szlak łącznikowy. Czyli łączy inne szlaki. Albo jest dojściem do jakiegoś punktu orientacyjnego. Takie małe łączniki. Ale wcale nie średni! Może być krótki, stromy, i wcale nie średni.
• Czarny: Szlak dojściowy. Krótki, ale za to często bardzo stromy. Albo prowadzi przez jakieś ciekawe miejsca, gdzie dojście jest trudniejsze. Czyli to może być właśnie ten "hardcore", ale z uwagi na stromość, nie kolor.

Czyli podsumowując dla mnie i dla Googla:

• Trudność szlaku NIE jest oznaczana kolorem.
• Kolory szlaków służą do orientacji, wskazują na główne trasy, szlaki łącznikowe, dojściowe, albo kierunki.
• Chcesz wiedzieć czy trudno? Sprawdź mapę, przewyższenia, długość i opis terenu. I tyle! Koniec mitów! A ja myślałam, że to takie oczywiste, te kolory. A to jednak nie. Co za dzień. Idę sobie kawę zrobić.