Czy turek może mieć kilka żon?

Mit kilku żon w Turcji: Pomiędzy tradycją a nowoczesnością

Wciąż pokutuje przekonanie, że tureccy mężczyźni mogą legalnie posiadać kilka żon. Wyobrażenie to, zakorzenione w stereotypach i być może inspirowane historycznymi realiami Imperium Osmańskiego, mija się z prawdą współczesnej Turcji. Poligamia w tym kraju jest jednoznacznie zakazana. Zakaz ten został wprowadzony w 1926 roku, wraz z reformą prawa rodzinnego, inspirowanego szwajcarskim kodeksem cywilnym, i stanowi jeden z filarów świeckiego charakteru państwa.

Chociaż Koran dopuszcza wielożeństwo pod pewnymi warunkami, tureckie prawo jednoznacznie stoi na stanowisku monogamii. Próby obchodzenia tego prawa, na przykład poprzez zawarcie nieoficjalnych związków religijnych (imam nikahı) z kilkoma kobietami, nie mają żadnej mocy prawnej i są traktowane jako bigamia, podlegająca karze. Kobieta w takim związku nie ma żadnych prawnie gwarantowanych praw, jakie przysługują jej w legalnym małżeństwie.

Ostatnie dyskusje wokół ceremonii ślubnych w meczetach często błędnie interpretowane są jako próba przywrócenia poligamii. W rzeczywistości wprowadzenie możliwości zawierania ślubów w meczetach ma na celu przede wszystkim uproszczenie procedur dla par, które chcą połączyć ceremonię świecką i religijną. Nie zmienia to jednak faktu, że małżeństwo jest ważne prawnie tylko wtedy, gdy zostanie zarejestrowane w urzędzie stanu cywilnego, a rejestracja ta dopuszcza wyłącznie związki monogamiczne.

Należy zatem odrzucić mit o legalnej poligamii w Turcji. Wprowadzone w XX wieku reformy prawa kładą nacisk na równouprawnienie kobiet i mężczyzn, a monogamia stanowi fundament współczesnego tureckiego modelu rodziny. Choć tradycja i religia odgrywają ważną rolę w życiu wielu Turków, to w kwestii małżeństwa prawo państwowe jest jednoznaczne i bezwzględnie egzekwowane. Dyskusje na temat roli religii w życiu publicznym toczą się nadal, ale nie zmieniają one faktu, że poligamia pozostaje w Turcji nielegalna.